ارومیه آگاه باش

در حاشیه‌‌ی اعتراضات پس از اعلام نتایج انتخابات،ملل غیر فارس  جواب فاشیستی‌‌گریهای تاریخی پان فارسیست‌‌ها را دادند

چاغداش تبریزلی(سه شنبه،2تیر 1388)

نزدیک به یک قرن است  از اعلان موجودیت کشوری بنام ایران که حدودهایش با اشغال اراضی تاریخی ملل غیرفارس موجودیت پیدا کرده است می‌‌گذرد و همچنان سیاست یکسان‌‌‌سازی و فارسیزه کردن ملل غیر فارس و استثمار و چپاول خاکهای زرخیر این ملل می گذرد. گویی در این کشور یک ملت برتر فارس وجود دارد و دیگر ملل غیرفارس همچون زنبورهای کارگر تماما در اختیار این ملت برتر قرار دارند!. گویی پروردگار پارسها  معدن طلای آق دره‌‌‌یِ تکاب(تیکان تپه) در آذربایجان‌‌‌‌غربی و معدن مس سونگون ورزقان در آذربایجان‌‌شرقی و نفت عرب الاحوازی را تنها بخاطر آبادکردن افغانستان غربی(فارسستان ایران) به ملل غیر فارس عطا کرده است!!!. براستی آن تُرک اهل تکاب که روی زَر نشسته است می بایست زمستانهای سخت تکاب(تیکان تپه) را بدون گاز طبیعی سپری کند تا  مبادا برادران ارمنی ِفارسها  در قره باغ اشغال کرده ‌‌از جمهوری آذربایجان، زمستان سردی را متحمل کرده باشند.! براستی آن عرب احوازی که روی طلای سیاه نشسته است حق ندارد که در خانه اش یک لیوان آب آشامیدنی سالم بنوشد چراکه تنها موجودی که در جهان حق حیات دارد فارس است و بس!!! (ترکمن، بلوچ و کرد هم وضعیت مشابهی در ایران دارند)

با این مقدمه به سوال " چرا تا به اکنون نقش ملل غیر فارس در حوادث خونین اعتراض به نتایج انتخاباتی در ایران، کمرنگ‌‌تر  از فارسها بوده است؟"  به راحتی می توان جواب داد. جواب این سوال در فلسفه تشکیل احزاب و تشکل‌‌‌‌های سیاسی، مدنی و اجتماعی ایران(فارس) محور نهفته است. ملل غیر فارس به خوبی واقف هستند که چه احزاب و گروهای حاکم(در بدنه یا در بیرون نظام) و چه جبهه اپوزوسیونِ ایران(فارس) محور، ایران را برای تمامی ایرانیان نمی خواهند. اگر هم  همه ایرانیان(چه فارس و چه غیرفارس) می خواهند که سهمی از ایران داشته باشند لزوما می بایست فارس باشند. یعنی ذهنیتی که پس از بقدرت رسیدن پهلوی‌یان  و پان فارسیست‌‌های عمامه به‌‌‌سر در جامعه ریشه انداخته است همانا  انسان بودن و داشتن حق حیات  را فقط در فارس بودن می داند. تاراج ثروتهای انسانی و طبیعی ملل غیرفارس ـ فارسیزه کردن فرهنگ و زبانهای غیرفارسی ـ تغییر نام روستاها، شهرهای غیرفارسی(بخصوص ترکی) به فارسی ـ مهاجرت اجباری دادن دیگر ملل به اراضی تاریخی ملتهای غیر فارس و ایجاد تفرقه مابین دو ملت همسایه و غیر فارس(مصداق بارز این نمونه در مهاجرت دادن اکراد به آذربایجان غربی و ایجاد جوی متشنج و آبی گل آلود که به ضرر هردو ملت ترک و کرد بوده و ماهیگر محترم  جناب حاکمیت فارس بوده، تظاهر  می کند) و... همه و همه میوه‌‌ی  درخت "ای ایران ای مرز پُرگهر" و سیاست یکسانسازی فاشیزم فارس بوده است  که آن را به کام  ملل غیرفارس تلخانده اند.

با این اوصاف یک پان فارسیست یا روشنفکر پان ایرانیست چگونه می تواند این اجازه را بخود بدهد و بگوید که : " کجاست این آذری های باغیرت تا همصدا با ما(فارسها) در این اعتراضات شرکت کنند؟!" حال من بعنوان یک تُرک اهل آذربایجانِ دربندِ ایران به شما می گویم  ای هموطن، با چه رویی در آذربایجانیان را می زندید؟! آیا بودند احزاب ایران محوری که توهین روزنامه ی  ایران در سال85  علیه ترکها را محکوم کرده و اعتراضات بحق ترکها را حمایت(لااقل بصورت شفاهی) کرده باشند؟ ای هموطن پان فارسیست من، خوشبختانه دیگر آن تُرکی که دلش برای تمامیت ارضی ایران و دفاع از شرف شما بسوزد و سینه را در مقابل دشمنان شما سپر کند، مدتی است که به تاریخ پیوسته و شما خبر ندارید. علی رغم تمامی اینها برخی از تشکل‌‌های مدنی و سیاسی و اشخاص دارای نفوذ در جامعه آذربایجان، نسبت به اعتراضات پس از انتخابات در ایران و حرکت ضد دیکتاتوریِ اعتراض کنندگان، اعلام حمایت کرده اند و دیگر اشخاص و تشکل‌‌های آذربایجان جنوبی حداقل این اعتراضات را محکوم نمی کنند. درست برعکس موقعیت شبیه به این که در سال 85 رخ داد و اعتراضات تُرکها بر علیه کاریکاتور روزنامه ی ایران و مطرح کردن خواسته های ملی و انسانی که در این تظاهرات ها ملت آذربایجان در سراسر آذربایجان جنوبی شعارها و خواسته هایی چون تحصیل به زبان مادری برای ترکها و دیگر ملل را برزبان می آوردند  و با گلوله جواب می گرفتند.  هنوز یاده مان نرفته است که در آن زمان سلطنت‌طلبها و بخوصوص رضا پهلوی و عده ای از پان فارسیستها  اعتراضات مردمی ملت آذربایجان را محکوم می کرده واعلام می کردند که موضع آنها شبیه و حتی شدیدتر از مواضع جمهوری اسلامی ایران است.

بخش قابل توجهی از  جامعه‌‌‌ی آذربایجان جنوبی طرفدار تحریم انتخابات بودند. مسلما این بخش از  جامعه‌‌‌‌ی آذربایجان از منظر مریم رجوی‌‌ها، رضا پهلوی‌ها و داریوش همایون‌‌ها به مسئله نمی نگریستند، این طیف تا آزادی کامل آذربایجان جنوبی از بند ایران شرکت در انتخابات را کاری عبث و بیهوده می پندارند. ولی بخشی از جامعه آذربایجان هم معتقد هستند که تا آزادی کامل آذربایجان جنوبی یک سلسله مبارزاتی را پیش رو داریم و تحریم انتخابات خالی کردن صحنه است و انتخاب کاندیدایی که  برنامه هایش به خواسته های ملی ما نزدیکتر است خود بخشی و گامی از مبارزات راه آزادی است. در نتیجه طرفداران جهتگیری نوع دوم در پی رد صلاحیت اکبر اعلمی(نماینده سابق تبریز در مجلس شورای اسلامی) فقط و فقط برای از صحنه برداشتن احمدی نژاد فاشیست و در نبود گزینه ی دیگر به موسوی رای داده بودند.  بخشی از این طیف از جامعه‌‌‌ی آذربایجان جنوبی  بلافاصله پس از اعلام نتایج انتخابات وارد خیابانها شدند و اعتراضات خود را ابراز کردند با این حال اکثر قریب به اتفاق این شعارها خواسته های ملی آذربایجان را مطرح می کرد و تنها بخشی از آنها شبیه شعارهایی بود که در تهران و شیراز و اصفهان سرمی داند ، تازه  بیشتر آنها هم به زبان تُرکی بود و نه  فارسی. با آن که از اعتراضات  این بخش از جامعه آذربایجان حمایت می کنیم ولی حقیقتی است و آن اینست که هیچکدام از این تظاهرات‌‌های اخیر(در پی اعلام نتایج انتخاباتی) در شهرهای آذربایجان قابل مقایسه با تظاهرات 1 خرداد 85  و سالروز آن نبوده است. حتی شهرهای تبریز، اورمو(ارومیه)، اردبیل، زنجان، همدان و دیگر شهرهای آذربایجان جنوبی در روزهایی چون 21 آذر(سالروز تشکیل دولت ملی آذربایجان در تبریز به رهبری س.ج پیشه وری در 1324 ه.ش) و یا روز جهانی زبان مادری(21فوریه) و دیگر مراسم ملی پرشورتر و متلاطم ‌‌تر از روزهای اخیر بوده اند و خواهند بود. یعنی در حال حاضر اساس مبارزات ملل غیر فارس در ایران بالاخص ملت آذربایجان، حل مسائل ملی، فرهنگی و اجتماعی مختص به جغرافیای تاریخی و اِتنیک خودشان است است ونه ایران؛ البته ناگفته نماند تا به امروز موضع گیری های ملل  عرب، بلوچ،ترکمن وکُرد هم تقریبا نزدیک به  موضعگیری ملت آذربایجان جنوبی بوده است.  

مسلما مهمترین عامل این فاصله گیری در جهت گیری های سیاسی ملل غیر فارس با ملت فارس در ایران را می بایست در  تجربه ی تاریخی ملل غیرفارس مبنی بر مصادره و غصب نتیجه مبارازات آنها به نفع ایران کنکاش کرد (ایران برای فارسها و نه ایران برای تمای ایرانیان). یعنی بوضوح می توان گفت که  دنبال کردن سیاستِ  تمرکزگرایی از سوی فاشیست های فارس در هر دو جبهه‌‌‌‌ی حاکم و مخالف ایران، نوعی سرخوردگی  و یاس در جهت گیری‌‌های ملل غیرفارس برای آینده ایران را به بار آورده و ملل غیر فارس را برآن داشته است که زین پس، فقط و فقط  برای  منافع ملی خودشان مبارزه کنند . از این رو ناگفته پیداست که منافع ملیِ ملل غیرفارس در ایران و بالاخص ترک‌های آذربایجان، عدم مشارکت در مبارزات ضد استبدادی شروع شده از تهران را حکم می کند. بر این اساس هم، تنها به اعلام  حمایت از مبارزات ضد استبدادی و ضد دیکتاتوری شما اکتفاء کرده و همصدا بودن و پیوستن به صف  مبارزاتی شما را برای آینده ملت خودمان کاری  بیهوده می دانیم.

به امید به شکوفایی رسیدن حرکتهای ملی و استقلال طلبانه ملل تحت ستم در ایران

یاشاسین آذربایجان

اشغال آرام سایین قالا(شاهین دژ) از سوی اکراد همچنان ادامه دارد

چاغداش تبریزلی(1387.02.12)

افزایش روند مهاجرت کردها از استان کردستان و دیگر کشورهای همجوار منطقه  به سوی استان آذربایجان غربی همچنان ادامه دارد. این مهاجرتها بیشتر در شهرهای جنوبی این استان یعنی، تیکان تپه(تکاب)، سایین قالا(شاهین دژ)، قوشاچای(میاندوآب) و سولدوز(نقده)  بیشتر از شهرهای شمالی این استان مشاهده می شود. با این وجود کم اهمیت انگاشتن حوادث  شهرهای شمالی استان نظیر سلماس، خوی، چالدران، ماکو و... مخصوصا از طرف برخی فعالین حرکت ملی (در صورت آگاهی آنها از عمق فاجعه) غیرقابل بخشش خواهد بود. ذکر نکته‌ای در اینجا ضروری بنظر میرسد و آن اینکه در نبود هرگونه آمار مستند تنها با اکتفا به بافت ظاهری شهرها به این نتیجه خواهیم رسید که در قسمت شمالی استان آذربایجان غربی  بیشترین هجوم مهاجران کُرد را مخصوصا پس از انقلاب 57   شهر سلماس متحمل شده است. از طرفی هم تلاش احزاب کردی دموکرات مسلح !!! در راستای بزرگتر کردن محدوده جغرافیایی  تحت تسلط اکراد به وسیله ی اشغال و قتل و غارت شهرهای همسایگان خود، شهرهای ترک‌نشین واقع‌شده در ترکیب استان کردستان(بیجار و قروه) و کرمانشاه(سونقور) همچنین قسمتهای غربی استان زنجان وهمدان را نیز مورد تهدید قرار داده است.

پس از شکست مفتضحانه احزاب کومله و دموکرات! و عدام توانایی نفوذ و ریشه اندازی پژاک در جامعه اکراد ایران در مقایسه با کومله و دموکرات امروزه شاهد شدت گرفتن روند مهاجرت اکراد به سوی استان آذربایجان غربی هستیم. آنچه مسلم است اینست که دیگر اکراد فهمیده‌اند که محیط ایران کنونی برای مبارزه مسلحانه و اعمال ماجراجویانه‌ی مخصوص به خودشان مناسب نیست، پس به خیال خودشان بهترین و کم دردسرترین راه مبارزه را در نفوذ آرام به اراضی ملل دیگر بخصوص اراضی تاریخی آذربایجان می‌دانند. با اندکی دقت در حوادث یک دهه‌ی گذشته متوجه خواهیم شد که کینه‌ تاریخی یکطرفه و بی‌مورد اکراد و حس ترک‌ستیزی آنها اینبار با تغییر تاکتیک یعنی بدون سلاح و با اشغال نرم و بدون جنگ و خونریزی شهرهای ترک‌نشین همواره ادامه دارد. بافت عشیره‌ای اقوام و ایلات اکراد، مناطق کوهستانی که بیشتر مورد علاقه اکراد است، سابقه داشتن احزاب، سابقه تاریخی مسلح بودن، سابقه تاریخی اطاعت از اربابان گوناگون در طول تاریخ( بطوریکه هیچ یک از جریانات قیامهای اکراد را نمی توان یافت که بدون حمایت مستقیم دول خارجی بوده باشد.)همه و همه از عوامل به موفقیت رسیدن نسبی آنها در اشغال موقت بخشهایی از آذربایجان غربی در راستای رسیدن به اهداف پست خود نظیر تشکیل کرستان بزرگ!!! از طریق اشغال اراضی تاریخی و ائتنیک همسایگان خود بوده است.

با اندکی دقت در مورد افزایش روند مهاجرت اکراد به شهرهای استان آذربایجان غربی و همچنین دقت در اصلیت این اکراد نکته ای را درمی‌یابیم و آن اینست که شهرهای ترک نشین این مناطق همواره از اکراد ساکن شهرهای کردنشین غربی و جنوبی مشرف به شهر پذیرای مهاجران بوده اند. بعنوان مثال کردهایی که از دهه شصت به بعد وارد تیکان تپه(تکاب) شده‌اند را اکثرا کردهای سقز و دیواندره(این شهرها در قسمت غربی و جنوبی تیکان تپه قرار دارند)  تشکیل می دهند، کردهای مهاجر سایین‌قالا(شاهیندژ) را اکثرا کردهای بوکان و سقز، کردهای مهاجر ساکن در قوشاچای(میاندوآب) را اکثرا کردهای سویوق‌بولاق (مهاباد) و کردهای مهاجر ساکن در سولدوز(نقده) را اکثرا کردهای سردشت و خانا(پیرانشهر) تشکیل می دهند. یعنی شهرهایی که در جریان حوادث قرن گذشته در استان آذربایجان غربی اکثرا کردنشین شده‌اند همواره شهرهای ترک‌نشین مشرف به شرق و شمال‌شرق خود را مورد هجوم قرار داده‌اند. با نگاهی به نقشه ائتنیک و نه تاریخی آذربایجان جنوبی اثرات این مهاجرتها را خواهیم دید بطوریکه آذربایجان جنوبی به لحاظ ائتنیکی شهرهای جنوب غربی خود را تا حدودی از دست داده و این روند همچنان از جنوب غرب به طرف شمال غرب(اورمو، سلماس، خوی و ماکی) در حال سرایت است.

از طرفی هم در تحلیل اینگونه مسائل نباید عامل فاشیسم فارس را در کُردیزاسیون هدفدار اراضی تاریخی آذربایجان کمرنگ جلوه داد.  فاشیسم فارس با بدست گرفتن حاکمیت در  اراضی تاریخی ملت ترک آذربایجان از طرفی با غارت و چپاول معادن آذربایجان که کمترین عایدی را از این معادن نصیب ملتمان نکرده و از طرفی هم با محو زبان و فرهنگ ملت آذربایجان نزدیک به یک قرن است که سعی در نابودی کامل ملتی بنام ملت ترک آذربایجان دارد. عقب مانده نگه‌داشتن شهرهایی چون تیکان‌تپه و سایین‌قالا و دیگر شهرهای آذربایجان موجبات مهاجرت نیمه‌اجباری ترک‌های منطقه به مناطق فارس‌نشین  فراهم می‌آورد. رژیم پَست پان آریانیست ایران که سالهای سال است تمامی احتیاجات ضروری از جمله گاز دولت اشغالگر ارمنستان را فراهم می‌کند، با چپاول بزرگترین ذخیره معدن طلای خاورمیانه که در شهر تیکان تپه(معدن آق‌دره) واقع شده است کمترین دقتی به این منطقه نکرده و هنوز هم مردم تیکان‌تپه(تکاب) زمستانهای سخت تیکان تپه را بدون گاز سپری می‌کنند! زیرا این ارامنه که قاتلان هزاران مسلمان شیعه‌آذربایجانی در قره‌باغ هستند و بیش از یک میلیون آذربایجانی را به زور از خانه‌و کاشانه‌شان آواره و دربدر کرده‌اند و وارثان همان قاتلان بیش از سیصد هزار نفر از مردم مظلوم اورومیه،خوی و سالماس هستند بیشتر از مردم ترک‌مسلمان آذربایجان برای فارسها اهمیت دارند. آری در جنگ هشت ساله ایران و عراق  این کردها بودند که در جبهه‌ها از اراضی ایران دفاع می کردند و نه ما آذربایجانیان!!!. آری این عبدالرحمن قاسملوها بودند که در جنگ ایران ـ‌‌ عراق دلیرمردانه جنگیدند و باکری‌ها ، آذین‌پورهاو... بودندکه خنچر از پشت می‌زدند و مردم مظلوم و بی‌دفاع آذربایجان را به خاک و خون می‌کشیدند.!!!

رژیم فاشیست خوی ایران با عقب‌مانده نگه‌داشتن شهرهای آذربایجان غربی همه ساله هزاران خانواده ترک را به امید یافتن کار از شهرهایشان به سوی فارسستان روانه می‌سازد و از طرفی دیگر با فراهم کردن محیطی مناسب برای قاچاق در مرزها ثروت کلانی را از این راه بطور غیرمستقیم نصیب اکراد کرده و اکراد با هدف تشکیل کردستان خیالی و کذایی خود سعی  دارند هرچه بیشتر این، به اصطلاح کردستان خیالی خود را به حساب اراضی تاریخی همسایگان خود پهناورتر سازند. ناگفته محسوس و قابل رویت است که مخصوصا پس از انقلاب57 سیل عظیمی از اکراد در آذربایجان‌غربی مشغول خرید زمینهای ترک‌ها هستند تا در فرصتی مناسب اقدام به قتل‌عام دیگر ترک‌هایی که شهرهای‌ آذربایجان را ترک‌نکرده‌اند کنند و کردستان خیالی!!! خود را تشکیل دهند. نکته‌ی قابل توجه اینست که اندک  کردی که در برخی محلات شهرهایی چون تیکان تپه(تکاب)، سایین قالا(شاهین دژ)، قوشاچای(میاندوآب) و سولدوز(نقده)  ساکن‌اند هرازگاهی با ایجاد وحشت در شهرها سعی در ترس مردم تُرک‌ این شهرها دارند که گویا که شهر ناآرام و ناامن است و می‌بایست شهرها را تَرک کرد مثلا چند سال پیش شخص ترکی را در سایین‌قالا ربوده و پس از چند روز هردو گوش وی را بریده بودند تا در درون شهر وحشت بپا کنند و به گمان خود از  این طریق هم ترکها را از شهرهای ازلی و ابدی خود فراری دهند و یا سال گذشته در شهرهای تیکان تپه(تکاب)، سایین قالا(شاهین دژ)، قوشاچای(میاندوآب) اکراد موتورسوار با آمپول‌های آلوده به ایدز و هپاتیت‌ب افراد بیگناه را در اماکن عمومی مورد حمله قرار می‌دادند تا به نوعی در شهرها ایجاد وحشت کنند البته عاملین برخی از  این حوادث  دستگیر شدند ولی بایکوت خبری رسانه‌های رژیم اشغالگر ایران در  رابطه با این حوادث معنادار بود.!  موضوع دیگر فشار دستگاههای دولتی، انتظامی و قضایی در آذربایجان غربی است‌که حکایت از سیاست دوگانه و کاملا طرفدارانه از اکراد تروریست را دارد. مثلا یک کرد مهاباد(سویوق بولاق) نشین حق دارد خاک آذربایجان غربی را "روژهه‌لات‌کردستان" و یا "موکریان" بنامد همچنین یک کرد بوکان‌نشین(نام قدیم بوکان بیگ‌کندی است و در تقسیمات کشوری جز شهرستانهای آذربایجان غربی است) حق دارد آدرس کارخانه‌اش را بصورت: کردستان ـ بوکان... بنویسند و یک ترک اهل قوشاچای(میاندوآب) حق ندارند اسم مغازه‌اش را گونش یا هر اسم دیگری که ترکی بوده باشد انتخاب کند! همچنین یک کارخانه‌دار ترک اهل بیجار نمی‌توند آدرس کارخانه‌اش را بصورت:آذربایجان‌ـ ‌بیجارـ‌... بنویسد.! همچنین  جالب است بدانیم که  در شهرهای آذربایجان غربی کردها حق استفاده از نامهایی  همچون: بارزان، ریبوار، قاسملو، زیرک، روژان، ئه‌طر فه‌رانسه‌وی(عطرفرانسوی)،چی‌یا، ئاسو،هیمن و هزاران هزار نام و نشان کردی دیگر را در نامگذاری مغازه‌هایشان دارند. درصورتیکه ترک‌های شهرهای مختلف آذربایجان غربی به علت نامگذاری ترکی مغازه‌هایشان و آن هم نه نام‌و نشان سیاسی همچون بارزان و روژهه‌لات‌کردستان،  تنها به دلیل استفاده از نامهایی چون گؤی‌قورشاغی و گونش مورد شدیدترین فشارها و تعقیب‌ها از سوی اداره اماکن و فرمانداری شهرستانها قرار می‌گیرند. تمامی این مباحث نشان از سیاست دوگانه رژیم در قبال مسائل ملی به نفع کردها در آذربایجان غربی است. از سویی دیگر تقریبا هر هفته حداقل یک پاسگاه،پادگان و مراکز دولتی از سوی کردهای مسلح مورد حمله قرار می‌گیرد  که در اکثر موارد با به قتل رسیدن فرماندهان بلند پایه در بایکوت خبری رو به فراموشی می‌رود و عاملین این جنایت‌ها هیچگاه به سزای اعمالشان نمی‌رسند. ولی روستای اوچ‌تپه‌ـ یه  قوشاچای(میاندوآب) صرفا بدلیل اهل‌حق(گوران) و ترک بودن اهالی آن، با تسلیهات سنگینی همچون توپ و تانک و مسلسل با خاک ویران می شود.!

حال در صورتیکه بنام دوستی و همسایگی و یا بنام مدنی بودن حرکت ملی آذربایجان از ارائه اینگونه تحلیلها سرباز زنیم، بنظر بنده این‌بار تنها کار مفیدمان سرودن اشعاری با موضوع "وطن حسرتی" همچون "... عالم جنته دؤنسه ؛یاددان چیخماز تیکان‌تپه،سولدوز،سایین‌قالا" (بجای " ...عالم جنته دؤنسه ؛یاددان چیخماز قاراباغ" )خواهد بود تا پس از اشغال این نواحی دیگر شاعران بخواب رفته‌مان زحمتی به خود ندهند.!

اگر موضوع اشغال آرام اراضی تاریخی آذربایجان جنوبی از سوی ملت تاریخ ساز آذربایجان جدی گرفته نشود در آینده‌ای نه چندان دور به بحرانی حتی خطرناکتر از قره باغ و کرکوک تبدیل خواهد شد. حوادث تیکان تپه(تکاب) و خبرهایی نظیر نصب مجسمه ی مولوی کرد(عراقی) در این شهر سیگنالهای خبرباش به مردم آذربایجان جنوبی ،خصوصا مردم آذربایجان غربی است. اگر سالها پیش در هنگام نامگذاری این میدان بنام شاعر کرد عراقی العصل اعتراض می کردیم امروز پایه‌های  هیکل این شاعر کرد را همچون تیری در دل تیکان تپه، این مقدس شهر مظلوم آذربایجان  فرو نمی کردند...

در راستای عملی نمودن پروژه‌‌ی‌ کردستان بزرگ اخیرا  در راستای همین اشغال آرام شهرهای ترک‌نشین آذربایجان غربی در شهر سایین قالا(شاهین دژ) اکراد همچون عروسکهای خیمه شب بازی که توسط مشتی تروریست سلیمانیه‌نشین بازی داده می شوند، مشغول خرید زمینهای داخل شهر  سایین قالا(شاهین دژ) در بخشهای خروجی شهر به طرف هولاسو  و زمینهای کشاورزی روستاهای هولاسو، فتح آباد ،کودوللو و هاچاسو هستند. کردهای به ظاهر مظلوم که با این طور مظلوم‌نمایی موفق به فریب حتی بخش بسیار بزرگی از مردم آذربایجان هم شده‌اند پس از اشغال آرام محله موسوم به "کشتارگاه" (تا خیابان سهندغربی) در شاهین دژ و خرید و یا اجاره مغازه های واقع در فلکه و خیابان "قیام" در سایین قالا(شاهین‌دژ) به باور خود با این قبیل  اقدامات احمقانه خواهند توانست این بخش از خاک مقدس آذربایجان جنوبی  را از آذربایجان جداکرده و ضمیمه کردستان!!! خیالی خود کنند. ولی آنها سخت در اشتباه هستند. حرکت ملی آذربایجان با رشدی چشمگیر مخصوصا در سالهای اخیر و نفوذ آن در ذهنیت همگانی جوامع آذربایجان،نیات پلید احزاب تروریست‌منش کردی را نقش برآب خواهد کرد.

مردم شریف و مبارز سایین قالا(شاهین دژ): آیا میدانید که  امروز همان کردهای به ظاهر مظلوم که بیست سال گذشته حتی مهمان خانه‌هایتان کرده‌اید به رهبری تیمی که سردسته آن تروریستی به نام "عثمان نبوی" است(ساکن صفاخانه شهرستان شاهین دژ است و در ظاهر به شغل کشاورزی مشغول است. خبرهای رسیده حاکی از فعالیت موضیانه نامبرده در راستای تبلیغ اندک کرد مهاجر ساکن در سایین قالا جهت رسیدن به اهداف شوم وتروریستی اکراد است. ) با همکاری بنگاه معاملاتی "زانیار" مشغول خرید زمینهای روستای هولاسو، فتح آباد ،کودوللو، هاچاسو و... هستند. ذکر این نقطه ضروری است که زمینهای نامبرده در بخش جنوب شرقی به سمت شرق شهر سایین قالا(شاهین‌دژ) واقع شده‌اند و از نقاط استراتژیک در دستیابی به درون شهر از مسیر جنوبی و شرقی به حساب می آیند. اهمیت استراتژیکی  روستای هولاسو به قدری است که در زمان حکومت ملی آذربایجان به رهبری پیشه وری(1324-1325) یکی از پایگاهای نظامی این حکومت در این روستا قرار داشت.

شیرمردان و شیرزنان سایین قالا(شاهین‌دژ) شما در حوادث دهه شصت (یعنی فتنه افکنی‌های کومله و دموکرات) جواب دندان شکنی به کردهای تروریست داده اید، کوچه به کوچه خیابانهای شاهین دژ مزین به نامهای شهیدانی چون  سعید باقری، حاتم سلطانی،حمید آذین پور، جهانگیر و لطفعلی سلیمانی و... است. مردم آگاه و همیشه در صحنه سایین قالا(شاهین دژ) امروز اکراد در خیابان " قیام" مشغول خرید مغازه‌های شما هستند، فروش زمین و مغازه شاید به نظر شما در حال حاضر هیچ مشکلی برای ترکهای منطقه بوجود نیاورد ولی تاریخ گواه اینست که با اندک ضعفی در اداره حکومت مرکزی، کردها از فرصت به دست آمده بیشترین استفاده را در هجوم به شهرهای دیگر ملل و قتل و غارت مردم بی دفاع کرده اند.

آیا می‌دانید که همه روستاهای مابین جاده بَی کندی(بوکان) و جاده تیکان تپه(تکاب) دارای نامهای ترکی بوده ولی متاسفانه بیشتر این روستاها و زمینهای زرخیز این مناطق توسط همین اکراد به اشغال درآمده‌اند؟!. چه تضمینی دارد که تا حداکثر 50 سال دیگر روستهای مابین سایین قالا(شاهین دژ) و قوشاچای(میاندوآب) از سوی اکراد اشغال نشوند ؟. همانطور که مستحضرید در جریان حوادث دهه شصت متاسفانه بیش از نصف روستاهایی که در مسیر جاده قوشاچای(میاندوآب) به سایین قالا(شاهین دژ) در سمت غرب رودخانه جیغاتی(زرینه رود) واقع شده‌اند، نظیر قازان‌لی، حاجی‌آباد و ...  در نتیجه ناامنی‌ هایی که مسبب آن احزاب تروریستی کوموله و دموکرات!!! بودند خالی از سکنه شدند و امروزه کردها اکثر این روستاها را به تصاحب خود درآورده اند. پس حس دفاع از خود و حریم خود حتی غیرآگاهانه و بصورت غریزی در هر موجود زنده‌ای وجود دارد.تا چه رسد به اینکه موضوع مورد بحث در مورد اشرف مخلوقات انسان بوده باشد. در نتیجه هیچ تضمینی بهتر از آگاهی و در نهایت تشکیل هسته‌های تدافعی در محلات، ملت قهرمان ترک آذربایجان در مقابل کردهای تروریست تشنه به خونمان مدافعه نخواهد کرد. مهمترین نکته در بحث دفاع از اراضی آذربایجان اعتماد بیش از حد و بی مورد برخی از آذربایجانیان به دولت مرکزی و نیروهای وابسته به حکومت مرکزی است که ناشی از عدم وجود حافظه تاریخی و سیاسی این بخش از جامعه تُرک است که با قدرت‌گرفتن حرکت‌ ملی آذربایجان این ذهنیت هم جایگاه خود را در باور ملت تُرک از دست خواهد داد. چرا که حوادث 1358 سولدوز(نقده) نشان داد که اگر اندک سلاح شکاری و کمری هم که در برخی از ترکها بود وجود نداشت، در سولدوز هیچ ترکی  زنده نمی ماند و فاجعه انسانی وخیم‌تر از آنچه که رخ داد، می بود. و تمامی شهر به اشغال اکراد درمی‌آمد.

از این رو در درجه اول تا آنجا که ممکن است صاحبان زمینهای مذکور را خبردار سازید و آنها را از فروش زمینهایشان به اکراد ممانعت کنید. این کار وظیفه ملی شماست. و علاوه بر آن با اندک آگاهی دادن به مردمان شهرتان خواهید توانست از حوادث خونین بعدی محتمل جلوگیری کنید و امنیت جانی و مالی خود و اقوام خود را در مقابل اکراد مهاجر و مسلح حفظ کنید. در آخر بدانیم که دفاع از جان و مال و اراضی تاریخی‌مان به هر قیمت و وسیله‌ای هم که باشد مشروعییت  نمی طلبد و هیچ چیز مشروعتر از حفظ وطن آبا و اجدادیمان نیست.

سخن آخرخطاب به اکراد و یا به عبارت بهتر این نوکران حلقه به گوش دول بزرگ در طول تاریخ است، شما اگر ا ندکی عقل در سر داشتید بجای خرید زمینهای آذربایجان در سلیمانیه زمین می خریدید، و به کوههایی که پدرانتان از آنها پایین آمده‌اند پناه می بردید تا دست و پای ملت شریف آذربایجان را بیش از پیش شلوغ نمی کردید. شما تروریست‌ها بهتر بدانید هنوز هم کم نیستند شیرمردانی همچون صمد ائیواز(1)هاکه ایرج‌همدانی ها و عتاب ها(قاتلان مردم مظلوم سایین قالا در حوادث کومله و دموکرات دهه شصت) را به سزای اعمالشان برسانند.

1.   (صمد ائیواز  رهبر جوانمردان سایین قالا بود که در جریان حمله کومله و دموکراتها در اوایل دهه شصت  به شهرهای آذربایجان غربی در این منطقه دلیرانه در مقابل اکراد مسلح ایستاد و به یاری شیرمردان منطقه کمیته‌ای تدافعی از مردان این شهر تشکیل داد و مانع اشغال سایین قالا از سوی کردها شد.)

سایین قالا(شاهین دژ) حاققیندا بیلدیکلریم1 

چاغداش تبریزلی (13.04.09) 

سایین قالا (شاهین دژ) شهریستانی غربی آذربایجان ایالتینه تابع اولان 14 شهریستاندان بیریسی دیر. مغوللارین حاکمیتی دؤورونده مراغه شهرینین ایداره‌چیلیگینده اولان سایین قالا، قوشاچای (میاندوآب) شهریستانینین 60 کیلومتر جنوب‌شرقینده یئرلشیر. سایین قالا‌نین جنوب شرقینده تیکان تپه (تکاب)؛ شرقینده ماراغا،قره‌آغاج و هئشتری‌یه باغلی اولان کندلر و جنوب غربینده ایسه بیگ کندی (بوکان) شهریستانی یئر آلیر.

"سایین‌قالا" آدی بیر سیرا عالیم‌لرین فیکرینجه شاهین‌دژ آدینین عربلشمیشی دیر.همین عالیم‌لر و یا بو فیکیرده اولانلار اؤز اثرلرینده بو شهرین آدینی "صائین قلعه" شکلینده یازیبدیرلار. آنجاق بیز سایین‌قالا آدینین دوغرو اولدوغونا ایناناراقدان سایین‌قالاـ‌نین بیرینجی بؤلومونو یعنی "سایین" سؤزونو اورادا یاشایان تورک‌دیللی خاقلارین دیلینده اولان سایین سؤزو ایله علاقه‌لی اولدوغونا اینانیریق. بو سؤز: پاک،محترم،بؤیوک‌و اولو دئمک دیر. ایکینجی بؤلومو  ایسه قالا یعنی  قلعه و دژ آنلامیندا نظره آلساق، بیر یئرده مقدس قالا، احتراملی و قوجامان قالا(قلعه‌مقدس) سؤزو اورتایا چیخاجاق دیر. (قالاماق فعلیندن قوپوما بیر سؤز دیر و آنلامی اوست‌ـ‌اوسته ییغماق:انباشتن دیر. بیلدیگینیزه‌گؤره قدیم قالاـ‌لار داشلارین اوست‌ـ‌اوسته‌ قالانیلماسی ایله یاپیلیردی.)

سایین قالا بؤلگه‌سی اورمو گؤلونون جنوبوندا یئرلشن ان قدیم یاشاییش مرکزلریندن اولوبدور. ایلکین آراشدیرمالارا گؤره سایین قالا‌نین اون مین ایلدن آرتیق یاشی وار. دوشونورک اونلارجا باستانی تپه و قدیم اینسانلار طرفیندن  سیغیناجاغا چئوریلن ماغارالار، آرخئولوژیک قازینتی‌لار لا آراشدیریلمالی و قدیم تاریخیمیزین قارانلیق صحیفه‌لری، اورتایا چیخان یئنی بلگه‌لرله ایشیقلانمالی ‌دیر. سایین‌قالا‌دا داغیلماق تهلوکه‌سی ایله ال‌به‌یاخا اولان تاریخی آبیده‌ و تیکیلی‌لرین بیر قیسمی‌دا ایسلامدان سونرایا عایید دیر. ائلخانلی، آغ‌قویونلو، قاراقویونلو، صفوی و قاجار دؤوروندن گونوموزه قده‌ر آیاق اوسته قالماغی باشاران اونلارجا بیناو تیکیلی همیده بو بؤلگه‌نین موختلیف تاریخی دؤورولرده اؤلکه یؤنتیجی‌لرینین دیققتیندن یان کئچمه‌مه‌سیندن خبر وئریر.

جیغاتی (زرینه رود) چایینین شرقی ساحیلینده تیکیلن قوجامان  سایین‌قالا شهرینین دنیز سوییه‌سیندن اولان یوکسک‌لیگی(ارتفاع از سطح دریا) 1360 متره چاتیر. بو شهریستان 2097 کیلومتره‌لیک بیر مساحته مالیک دیر. ایداره‌چیلیگی 2 بؤلمه‌دن(بخش مرکزی و بخش کشاورز) عیبارت اولان بو شهریستانین وار اولان کندیستانلاریندان اوچو مرکزی بؤلمه‌یه، ایکیسی ایسه کئشؤوور (کشاورز) بؤلمه‌سینه عایید دیر. مرکزی بؤلمه‌یه عایید کندیستانلار: ماحمودجوق (محمودآباد)، هولاسوو صافاخانا آدلارینی، کشاورز (کئشؤوور) بؤلمه‌یه عایید کندیستانلار: کئشؤوور مرکزلی کشاورز و سِئوری مرکزلی چهاردولی آدلارینی داشییرلار.

 13کندی بوشادیلمیش، توپلام 175  کندی اولان سایین قالا شهریستانینین جمعیتی، 1375جی ایلین نفوس ساییمینادا(سرشماری) ، 104598 نفردن عیبارت اولدوغو  بیلدیریلمیشدیر. آرتیرماق لازیم دیر کی سون ایللرده کئشؤوور (کشاورز) و اَجیرلی (آجرلو)یه باغلی 57 کندین ایداره‌چیلیگی قوشاچای (میاندوآب) شهریستانینا وئریلیب دیر. بو قوپوش، ایران میللی آمار مرکزینه باغلی اولان سایت‌ـ‌ین وئردیگی آمارلاردادا اؤز عکسینی تاپاراق،  1385 جی ایلده  بو شهریستان نفوسونون 89359 نفره چاتماسیندان خبر وئریر.

سایین قالا شهریستانینین توپلوم‌قاریشیمی(ترکیب جمعیتی) بیر نئچه کورد کندین خاریجینده،تمامن آذربایجان تورکلریندن عیبارت دیر. هابئله سایین قالا؛ افشارلارین، شاهسئون‌لرین، قاراپاپاقلارین همیده شیعه مذهبینه اینانمیش، ایرانی دیللی  دئییشیک‌ـ دئییشیک بوُیلاردان اولان چهاردولی، زعفرانلو(زاخورانلی)، موسولانلی و ساییره‌نین‌ده یوردو ساییلیر. سونوندا بونودا آرتیرماق گره‌کیرکی بو شهریستاندا چوخونلوغون(اکثریت) دیلی آذری‌تورکجه‌سی دیر اوسته‌لیک آدینی چکدیگیم بویلاریندا (تیره، اقوام) بیربیری ایله اولان ایرتیباط دیللی آذری‌تورکجه‌سی دیر. بو شهریستانین ان بؤیوک کوتله‌سی شیعه مذهبینه، میللیت‌جه چوخو کورد اولانلارسا سّنی مذهبینه اینانان مسلمانلاردان دیرلار.یئردن قالان بؤلومو ایسه زرتشت، کلیمی و مسیحی دیرلر.( مسلمان: 99.89% ـ زرتشت: 0.03% ـ کلیمی و مسیحی: 0.08 %)

سایین قالانین اقلیمی حاقدا بو قده‌ر دئمک اولارکی اورتالاما ایللیک 331 میلی متره‌لیک یاغینتیسی ایله یای‌ـ‌یین ان قیزمار چاغلاریندا  صیفیردان یوخاری 36 درجه‌دن اوسته قالخمایان، قیشین ان سرت و دوندوروجو گونلرینده ایسه صیفیردان آشاغی 15 درجه‌دن آلتا یئنمه‌ین نیسبتن قورو، مولاییم و بیر سؤزله اورتا اؤلچولو بیر هاواسی واردیر.

سایین قالانین سایا گلمه‌ین داغلاریندان بیر نئچه‌سینین آدی و یوکسک‌لیگی بونلاردان عیبارت دیر:

اؤکوز اولان : سایین قالانین 34 کیلومتر شمال شرقینده یئرلشیر و  2917 متر یوکسک‌لیگی دیر.

اؤته داغی:  : سایین قالانین 25 کیلومتر جنوب شرقینده یئرلشیرو 2550 متر یوکسک‌لیگی دیر .

اوزون دره: سایین قالانین 21 کیلومتر جنوبوندا یئرلشیر و 2698 متر یوکسک‌لیگی دیر .

تکه قیه سی: سایین قالانین 29 کیلومتر شمال شرقینده یئرلشیر و 2710 متر  یوکسک‌لیگی دیر.

خسروخان داغی: سایین قالانین 14 کیلومتری جنوب شرقینده یئرلشیر و 2429 متر یوکسک‌لیگی دیر .

 سابلاخ داغی : سایین قالانین 17 کیلومتری شمال شرقیینده  یئرلشیر و 2492 متر یوکسک‌لیگی دیر .

سوفره سالان داغی: سایین قالانین  21 کیلومتری شرق  یئرلشیر و 2710 متر یوکسک‌لیگی دیر.

قازما داغی : سایین قالانین 29 کیلومتری شمال شرقیینده یئرلشیر و  2775 متر یوکسک‌لیگی دیر .

ماحمود خان داغی : سایین قالانین 27 کیلومتری شمال شرقینده یئرلشیر و 2610 یوکسک‌لیگی دیر.

یای قاری: سایین قالانین 36 کیلومتری شمال شرقینده یئرلشیر و 2941 متر  یوکسک‌لیگی ایله بو شهریستانین ان هوندور داغی حساب اولونور.

سایین قالا شهریستانینین دؤرد بیر یانی دیققت‌چکیجی تپه‌لر له دولودور. یئرلی اهالی آشاغیدا بیر نئچه‌سینین آدی چکیله‌جک اولان تپه‌لرین، قدیم اینسانلار طرفیندن تؤکولدویونون اینانجیندادیرلار : یاریم قالا تپه سی، قره داش تپه‌سی، داوشان تپه،  خانیم جان تپه‌سی، ساری کمر تپه‌سی، لومبه تپه، کول تپه و...

سایین قالا‌نین تایسیز طبیعتی، درمان و صنعتده ایشله‌نن جئیر(وحشی)بیتکی‌لرین او جومله‌دن: شیرین‌بیان، یارپیز، ماهمیزلالا،  شووه‌رن، باغایارپاغی، کهلیک‌اوتی، بَلگه‌نَسیر بویمادَرن، داغ‌مرزه‌سی، گَوَه‌ن، کیتیرگه و سایره‌نین هارداسا هر بیریئرینده گؤیرمه‌سینه سبب اولور. همن‌همن هر یئرینده راست‌گلینن داغ آغاجلاریندان دا جئیر بادام، یئمیشانین و ایت‌بورنونون آدینی چکمک اولار.

1375جی ایلین آمارلارینا گؤره سایین قالا شهریستانینین وئریملی تورپاقلاریندان ایستئحسال اولونان چئشیدلی اکین محصوللارین چکیلری بونلاردان عیبارت دیر: بوغدا(46505 تون) ـ آرپا(229 تون) ـ یئم(75562 تون) ـ قند چوغوندورو(12826 تون) و... هابئله بو شهریستان، غربی آذربایجان ایالتی سویه‌سینده مالدارلیق ساحه‌سینده‌ده چوخ قاباقجیل گؤرونور، ائله‌کی بو ایالتین مال‌ـ قارا بسله‌ین واحیدلرینین یوزده‌ـ‌اون‌بیری(11%) بو شهریستاندا چالیشیر بو بیرحالدا‌ دیرکی بو شهریستان بوتون استان مساحتینین تکجه 7.6% ـینی اؤزونه ایختیصاص وئریر.

سایین قالانین ایقتیصادی دورومو(وضعیتی) هئچ‌ده اوره‌ک آچان دئییل. منفور شاه دؤورونده بوتونلوک‌له یادیرغانان بو بؤلگه، ایران ایسلام اینقیلابیندان سونراکی ایللرده کورد تئروریست قروپلاشمالارینین آذربایجان تورپاقلاریندا دره‌بیگلیک لرینه قارشی هابئله 8 ایللیک ایران ـ عیراق ساواشیندا بوتون جانلاـ مال‌لا ووروشدوغو هرکسه بللی دیر.اودورکی دوشونوروک کی بو قهرمان خالقین پایی بو قده‌رده اولمامالی دیر.

طاغوت دؤوروندن سونرا سایین‌قالادا اولان ایشسیزلیگی اورتادان قالدیرماق اوچون بیرسیرا یئرلی‌لریند‌ه مادی یاردیملارینی نظره آلماق شرطی‌ایله صنعتی شهرک تیکیلدی(تاسیس:1375 سهامی خاص) .بو صنعتی شهرک ایشسیزلیگی نیسبی اولارق آرادان آپارماقلا یاناشی همیده یئرلی‌‌لرین ایش‌تاپماق اومودو ایله اورمیه،تبریز،تهران و دیگر شهرلره اولان کؤچلرینی جیددی شکیلده اؤنلدی. آمما داها اؤنملی اولان مساله بودورکی بؤلگه‌نین پوتانسییل چیخارلاری توریست صنعتینه آرتیق‌راق دیققت یئتیرمگی طلب ائدیر.

 سایین قالالی‌لار داها چوخ اکین‌چیلیک، مالدارلیق و ال‌ایشلری ایله کئچیملرینی ساغلاییرلار. یئری گلمیشکن سایین قالا‌دا یایقین اولان ال‌ایشلری باره‌سینده بیلدیکلریمی سیزلره چاتدیریم: اؤلکه‌میزین بو بؤلگه‌سی قدیم دؤورلردن قالمیش ال ایشلرینی قورویوب یاشاداراق  بوگونه کیمی گتیریب چیخارمیشدیر. بونلارین باشیندا گله‌نی افشار خالچالاری دیر. خالچا، کیلیم، کئچه، بزه‌کلی و ناخیش‌لی یون جورابلار، الجک‌لرو... بو شهریستانین ال‌ایشلری ساحه‌سینده باشلیجا ایستئحصال‌لاریندان ساییلیر.

بو بؤلگه‌ده‌ یاشایان اینسانلارین یاشام‌طرزی و مدنییتی حاققیندا بوقده‌ر دئمک اولارکی بو ساحه‌ده  هر نه‌قده‌رده آراشدیرما آپاریلسا و بؤلگه‌نین فولکلورو هر نه‌قده‌رده توپلانیلسا،  زنگینلیگیندن دولایی یئنه‌ده ایشین گؤرولمه‌ین و بیتمه‌ین طرفی اوزه چیخاجاق دیر. او اوزدن‌ده فولکلور ساحه‌سینده چالیشان اینسانلارین دیققتینه چاتدیرماق لازیم دیر کی  فولکلور باخیمیندان  سایین قالا قده‌ر زنگین و بوگونه‌کیمی دَیَرلندیریلمه‌میش قالان ایکینجی بیر بؤلگه‌نین آدینی چکمک مومکون دئییل.

سؤزومون ثبوتوندا تکجه بیر کندده(سِئوری کندینده) عادیجا خالقین دیلینده گزیشن و گونده‌لیک ایشله‌نن سؤزلردن اؤرنک‌لر گتیرمک‌له بو سؤزلرده یاتان گؤزه‌للیگین فرقینه‌واراراق، بؤلگه‌نین فولکلور آچیدان نه‌قده‌ر بیکر اولدوغونادا اینانمیش اولاجاغیق.

"قیرجان": خرچنگ دئمک دیر.

"تِئشی باشی"( Teşi başı): سنجاقک دئمک دیر.

"اَرسین بوغاز": قو قوشو دئمک دیر.

"قاواخ": آنادولودا "Kavak" کیمی ایشله‌نن بوسؤز قلمه(تبریزی) آغاجی دئمک دیر.

"قََری ننه": عنکبوت:تورآتان:هؤرومجک دئمک دیر.

"جین چاناغی": حلزون دئمک دیر.و...

     سایین قالالی‌لارین نه قده‌ر  ادبیات‌سئور اولدوقلارینی بو شهرین کیچیکلیگینی نظره آلاراق 1372دن بوگونه‌قده‌ر آردی کسیلمه‌دن قورولان شعر آخشاملاریندان دوشونمک اولار. بو شهرین آدلیم شاعیرلریندن، شعرلری اکثر سایین قالالی‌لارین دیللر ازبری اولان دَیرلی شاعیر "محمدسعید افضلی" نین  آدینی چکمک اولار؛ قوشوب چاپ ائتدیگی"بیر قوجاق سئوگی" آدلی شعر توپلوسونا اؤن سؤز یازان اوستاد شئیدا دئمیشکن: " افضلی‌نین شعرلری آخیجی، ساده و اوره‌ک اوخشایان دیر...". " مجنون" تخلص لی شاعیرین شعری ایله سؤزومه سون قویورام.

جهد قیلدیم سیرریمی جان ایچره پنهان ائیله‌یم

یوخ، گره‌ک‌دیر‌ دردیمی معشوقه عنوان ائیله‌یم

سایین قالا(شاهین دژ) حاققیندا بیلدیکلریم2

2

سایین قالا(شاهین دژ) شهری داغلیق بؤلگه‌ده یئرآلدیغی اوچون هابئله جیغاتی(زرینه‌رود)چایینا قوینوندا یاتاخلیق ائتدیگی اوچون تایسیز طبیعته، اکین‌چیلیگه الوئریشلی دوزنلیک‌لره و یاشیل اوتلاقلارآ مالیک دیر. ائله بو گؤزه‌للیک‌لر دیرکی هر زمان کؤچری خلقلرین دیققتینی جلب‌ ائده‌رک زاخورانلی، شاغی، چَهردولی و کوردلری بورالارا چکمیش و سایین‌قالانین دؤرد بیر یانیندا مسکونلاشدیرمیشدیر.

تاریخ عالیملرینین سؤیله‌دیکرینه گؤره، قدیم مدنییت‌لرین ایزینی، آخارلی چایلارین اولدوغو هر بیریئرده تاپماق اولار. بو سؤزون ثبوتوندا اسکی سومئر و بابیل مدنییتینین دجله و فرات چایلارینین یاخینلیغیندا و قدیم مصر مدنییتینین نیل چایینین یاخینلیغیندا اورتایا چیخیشلارینی اؤرنک گتیریرلر. او زامان جیغاتی(زرینه رود) چایینین شرقی ساحیلینده یئرلشن سایین‌قالا شهری بو عالیملرین یوخاریدا گتیریلن سؤزولرینه  ایستیثنا گتیرمیر.

سایین‌قالا و چئوره‌کندلرینین قورونماسی گره‌کن اونلارلا تاریخی آبیده‌سی اولماسینا راغمن هله بو گونه کیمی اونلارین قورونماسینا داییر هر هانکی جیددی بیر آددیمین آتیلماسینا شاهید دئییلیک.

ایشاره ائدیلن تاریخی آبیده‌لرین بیر نئچه‌سینی اؤرنک کیمی گتیرمک‌له همیده سؤزوموزه ثبوت قازاندیرماغا چالیشیریق:

·   عَقَرَب‌لی کندینین داش چیزگیسی نه اینکی اؤلکه‌میزین بلکه بوتون دونیا تاریخینین تایسیز نمونه‌لریندن بیریسی دیر. یاشی 10 مین ایل گومان ائدیلن بو داش چیزگی(سنگ نگاره) ان اسکی اینسانلارین اووچولوق(شکار) صحنه‌سینی عکس ائتدیرن نادیر بیر اثر دیر. بو داش‌چیزگی قدیم سایین‌قالالی‌لارین او دؤوروده آتلاری اهلی‌لشدیره‌رک گونده‌لیک یاشاملارینا یارار وئره‌جک بیر شکیلده یعنی آتلاری اووچولوغو راحاتلاشدیرماقدا قوللانمالارینی (ایستیفاده ائتمه‌لرینی)  گؤسته‌ریر.

·   میلاددان اؤنجه 1.جی مین ایللیک‌لردن قالمیش بی‌بی‌کندی‌نین  اویولموش ایچ‌ایچه اوتاقلاری و اونلارا بزه‌ک قاتان تاقچا و تیراسلار او زامانکی اینسانلارین یاشام طرزیندن حئکایت ائدیر. سرت قایالارین باغرینی دئشه‌رک اؤزلرینه بیر سیغیناق یاپان قدیم سایین‌قالا‌لی‌لارین مؤعجیزه‌وی ایراده‌لرینی عکس ائتدیرن بو دخمه‌نین گیریش حیصه‌سینده اینجه‌لیکله یونولموش  داش‌دیره‌کلر  اینسان‌اوغلونون سارسیلمازلیغینی سرگیله‌ییر.

·   یاشی میلیون ایللره اوزانان جوشآتی(جوشاطو) کندینین طبیعی ماغاراسی اینسان یارانیشیندان داها سونراکی مین ایللیکلرده قدیم اینسانلار طرفیندن سیغیناجاغا چئوریلمیشدیر.  بو ماغارانین یاخینلیغیندا تیکیلین تخمینن 3 مین ایللیک قاراوولخانا و حاصار قالینتی‌لاری بوتون بو دئدیکلریمیزی تصدیقله‌ییر.

·   سایین‌قالا شهرینین ایچینده اولان باستانی تپه‌لرین بیریسی ده "قاپان‌تپه" آدلانیر. ایلکین و بوگونه‌کیمی یاریمچیق قالان آرخئولوژیک آراشدیرمالارا گؤره 7 مین ایللیک مدنییتین قالینتیلارینی اؤزونده باریندیران بو تپه‌، نه یازیق کی رسمی اورقانلار طرفیندن قورونماسیز قالاراق حریمینده تیکیلن مسکونی بینالاریندا وئردیکلری ضرر پاییندان نسیبینی آلیبدیر.

·   قیز کؤرپی: ائلخانلی‌لار دؤورونده‌ تیکیلمیش اولان بو کؤرپو  اؤتون ایللره کیمی سایین قالالی‌لاری جیغاتی چایینین بوتاییندان اوبیری تایینا آتلادیردی. سایین قالانین تخمینن 7 کیلومتر جنوبوندا(تیکان تپه یولوندا) "قیز کؤرپی" کندیدنده قالیتی‌لارینا راست گلینن بو تاریخی کؤرپو، کئچن ایللرده داشقین سئللرین نتیجه‌سینده خسارت گؤره‌رک قوللانیلاماز(غیر قابل استفاده)  دوروما دوشوبدور.

·   سایین قالا شهرینین ایچینده اولان تاریخی قالالار، ائلخانلی‌لار دؤورونده شهره سالدیران دوشمن‌لرین یورویوش‌لرینی انگللمک مقصدی ایله تیکیلدیکلری گومان ائدیلیر. بو گونلری تپه شکلینه دؤنومش اولان بو قالالارین قالینتیلاری شهره قوناق گلنلرین دیققتیندن یان کئچمیر.

·   کؤهنه حامام: قاپان کوچه‌سینده(خیابان شهید باکری) اولان بو کؤهنه حامامین یاشی قاجارلارین حؤکم سوردوگو ایللره قاییدیر.آنجاق تأسسوفلر اولسون کی بو گونلری بو کؤهنه حامام داغیلمیش دورومدادیر.

·   یئرلی اهالی‌یه گؤره سایین قالانین تاریخی بازاری کیمی تانینان و قاجار تیکیلی‌لرینه خاص اولان معمارلیق اوسلوبو ایله شهرین اورتاسیندا گؤزه چارپان بو بینا کرپیج گؤرونوشو و اوزه‌رینده ایشلنن اینجه ناخیشلار  لا سایین‌قالایا قوناق گلن‌لری بیر آنلیق دا اولموش اولسا دایاندیریب اؤزونه چکیر.  تاوانی تمامن چؤکمش اولان بو بینانین مرممتی اوچون بو گونه کیمی هئچ بیر ایش گؤرولمه‌ییب. دوشونوروک  بئله لاقئید قالماق بو بینانین اوچماغینا  گئری‌ساییم (شمارش معکوس) باشلاتماق دئمک دیر.

سایین قالا و چئوره کندلرینده اولان تاریخی آبیده‌لر سایا گلمزدیر. اودورکی مسئول‌لارین بو بؤلگه‌یه یؤنه‌لیک دیققتینی داها آرتیق‌ طلب ائدیر. دوشونوروک آبیده آزلیغی و یا تاریخی باخیمدان دیرسیزلیک کیمی یئرسیز بهانه‌لری اؤنه سورمک ، آنجاق بو بؤلگه‌نین تاریخی آبیده‌لرینین محو اولونماسینا سورعت قازاندیراراق، سایین‌قالانی کیملیک‌سیزلشدیرمک و سونوندادا اؤلکه‌میزه قنیم کسیلمیشلرین دییرمانینا سو قوشماق دئمک دیر .

بیلدیگینیز کیمی همیده سایین قالانین جنوب‌شرقینده تیکان‌تپه(تکاب)  شهری یئرلشیر و تیکان تپه‌نین‌ده 42 کیلومترلیگینده سوغورلوق (تخت سلیمان) آدیندا تاریخی و باستانی سیرا آبیده‌لری یئر‌آلیر. بو تاریخی آلان تاریخین ماننا، ساسانی، حتی ایسلامدان سونرا ائلخانلی دؤورولرینی دَیَرلی تیکیلی‌لرله اؤزونده عکس ائتدیرن تاریخی محوطه‌ دیرکی 1382جی ایلده یونسکو‌ـ‌نون قورونماسی گره‌کن آبیده‌لرینین لیسته‌سینده قئیده آلینیب دیر. هر ایل مینلرله خاریجی تاریخچی و عادیجا توریست بو تاریخی محوطه‌نی گؤرمک مقصدی ایله اؤلکه‌میزه گلیرلر. قونشو تورکیه اؤلکه‌سینین میللی گلیرلرینین چوخ بؤیوک حیصه‌سینین توریست صنعتیندن تامین اولدوغونو نظره آلساق دوزگون برنامه تؤکمک شرطی ایله بو تاریخی محوطه‌نین اؤلکه‌میزین اؤزه‌للیکله‌ده جیددی ایقتیصادی بحران‌لا ال‌به‌یاخا اولان تیکان‌تپه‌‌نین ایقتیصادی دیرچه‌لیشینده چوخ بؤیوک قاتقیسی اولاجاغینا اینانیریق. اوسته‌لیک سایین‌قالانین‌دا تیکان‌تپه‌یه گئده‌ن یولون اوستونده اولدوغو ، سایین‌قالا اوچون بیر امتیاز ساییلیر. او زامان سایین‌قالانین اونلارجا تاریخی و طبیعی دیرلره مالیک اولان گؤرملی آبیده و یئرلری بیر تهر تانینمالی و قورونما چنبه‌ره‌سینه آلینمالی و ان سونوندا خاریجی توریستلره و داخیلی گزه‌گن‌لره تانیتدیریلمالی دیر. باشقا یؤندن باخیلدیقدا مساله‌نین حللینده‌کی گره‌کلیلیک اورتایا چیخیر ،ائله‌کی  تیکان‌تپه‌یه گئدن یولچو(مسافر) و توریستلر حرکت‌زولاغینی دئییشدیرمه‌دن سایین‌قالا و چئوره‌کندلرینه راحاتجاسینا اولاشاراق اورادا اولان گؤرملی یئرلری‌ده گؤزدن کئچیردیکدن سونرا تیکان‌تپه‌نین تخت‌سولئیمان‌ـ‌ینا سووشمالاری، سایین‌قالانین ایقتیصادینا بؤیوک فایدالار وئره بیلر. بو همیده   توریستلرین کؤنلونه‌یاتاجاق، نه‌یه‌کی اونلار ساده‌جه تخت سولئیمانی دئییل همیده سایین‌قالانین(شاهیندژ) تایسیز طبیعتی و تاریخی تیکیلیلری ایله‌ده تانیش اولاجاق‌لار.

***

هر میللتین قدیملیگینی او میللته خاص اولان تاریخی آبیده‌لر ثبوت ائدیر. اوزاق کئچمیشیمیزی  گونوموزده جانلاندیران آبیده‌لر، همیده بیزیم او تورپاقلارآ نه زاماندان بری هئگومون(حاکم) اولدوغوموزو  بیلدیریر. قالانان داشلار، هؤرولن دووارلار و تیکیلن آبیده‌لر میللی کیملیگیمیزین داشلاشمیش بلگه‌لری(سندلری) دیر.

کئچن اون ایللیگه کیمی "سِئوری" کندینین مزارلیغیندا 4 قوچ داشی و "جهنم‌ـ‌‌بهشت" آدی وئریلن چوخ دیرلی مزارداشلاری دیم دیک آیاقدا ایدی. هابئله سِئوری کندینین یولونا قیرقوم(آسفالت) وئریله‌نه‌‌کیمی او کندین یولونون اوستونده "گلین داشی" دئییلن اینسان بویدا آتلی بیر گلینین داشدان یونولموش هئیکلی توخونولمامیش قالمیشدی. ایندی اونلارین هئچ بیریسیندن اثرعلامت قالماییب دیر.بو او دئمک‌دیر کی  بوگونلری او کندین قدیملیگینی ثبوت ائده‌جک هئچ بیر اثر یوخدور. اودورکی فیکریمیزجه میراث‌فرهنگی سازمانی ایله راه‌و‌ترابری‌ـ‌نین ایش بیرلیگی بئله فاجیعه‌وی حادیثه‌لرین تکرارلانماسینی ایمکانسیز قیلاجاق دیر. عکس تقدیرده ساده‌‌و‌بیلگی‌سیز ایشچی‌لرین الی‌ایله کندلره چکیلن یوللارین اوستونده یئرلشن تاریخی آبیده‌لرین داغیدیلماسی بوندان سونرادا دوام ائده‌جک‌دیر.  اونون اوچون‌ده مسئوللاریمیزین دویارلی(حساس) آیریجا یئرلی و یا ان آزیندان بؤلگه‌نی دوزگون تانیمالاری گره‌کلی‌دیر. یوخسا قالان تپه‌لر و تاریخی مزارلیقلارین داغیلماسینی گؤزله‌ییب یادا اونلاری بیرسیرا اوزدن‌ایراق عتیقه‌قاچاقچیلارینین اومودونا بوراخماق  اولماز.

قایناق‌لار:

1.  اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۳

2.   "ویکی‌پدیا" وب سیته‌سی (http://fa.wikipedia.org)

3.  مقاله "فرزندانم مرا دریابید، من شاهین دژم" ـ‌‌رضا بشارتی‌ـ‌ نشریه مفید شماره 11و10

4.  سایت اختصاصی شهرستان شاهین دژ(www.shahindezh.com)

5.  بیر قوجاق سئوگی‌ـ‌‌محمد‌سعید‌افضلی‌ـ‌انتشارات یاز،ارومیه‌ـ‌چاپ اول‌سال‌1384

سیزه سایین قالادان(شاهین دژ) سؤز آچیرام، گونئی آذربایجانین آنادولوسو سایین قالادان، شاهسئون‌لرین، افشارلارین، قاراپاپاق‌لارین، اهل حق‌لرین یوردو سایین قالا دان...

اسگی تاریخلرین بوتون عنعنه‌لری بیره‌رـ بیره‌ر اؤنوموزده جان وئریر. شهرلشمه "داوشان تپه" ‌نی اودور، "جیغاتی"، زرینه رود اولماق قورخوسونو یاشاییر. "ماحمودجوق" محمودآبادـآ، "قالاکؤن" احمدآبادـآ دؤنور، نده اولسا دونیادا هرنه گلیشیر و هر نه دئییشیر، اونون اوچون دورکی بیزیم جوغرافیامیزدا هر شئی آریائی‌لشیر!.

هئچ اونوتمامیشام، "قیز کؤرپی" کندینین ساکینلری کوردلشدییی گون، بو کندین تاریخی کؤرپوسو آجیغیندان اؤزنو سئله تاپشیردی.نه بیلیم بلکه ائله همین گون هولاکوخانین روحو اینجیمیشدی، چونکو "یئنگی ارخ" ده هامینین اوره‌گینه کدر هوپموشدور.

نئجه اوره‌گیم آغریماسین کی، "داش آغل" کندینده قارداش ساندیغیمیز کوردلر بو کنده عایید اولان تابلونون اوزره‌رینده‌کی یازی‌یا بئله سالدیردیلار.ائله کی تابلودا داش یازیسینین اوزه‌رینه چامور یاخاراق تابلودا آنجاق آغل قالماسی نیتی ایله تورکلره و تورک دیلینه نئجه دوشمن اولدوقلارینی تابلولاشدیریرلار. عئینی ایشی آراسیرا "مایین بولاق" کندینین تابلوسو ایله ده گؤرموشدورلر، سن دئمه "بولاق" سؤزونو چامورلاماقلا بوتون تاریخ سیلینه جک!!!، قئید ائتمک لازیم دیر کی، کورد تئرورچولاری بوتون بو ایشلری باشلیجا آذربایجان تورپاقلارینی کوردلشدیرمک مقصدی ایله و یا ان آزیندان آذربایجان تورپاقلارینی کوردوستان کیمی تبلیغ ائتمک نییتی ایله گئرچکلشدیریرلر.

هله بیزیم میللتین دَیمه دوشر آیدینلاری "تورک‌له کورد قارداش دیر..." دئییب، فاجیعه‌نین درینلیگی‌نی اینسانجیل داورانیشلارلا دایازلاشدیرماغا چالیشیرلار. کئشکه بئله اولسایدی. اونلارا دئمک ایسته‌ییرم گئدین "هولاسو"لولاردان، کورد دئموکرات‌لارینین ایران ایسلام اینقیلابیندان همن سونرا، و ایران‌ـ عیراق ساواشینین سونونا دک سوره‌ن سالدیریلاریندان خبر آلین، شوبهه ائتمه‌ییرم کی قارشیلاشاجاغینیز اینسانلار، حادیثه‌لری سؤیلرکن گؤز یاشلارینا حاکیم اولامایاجاقلار، اوسته‌لیک او جینایتلر حاقدا ائله سؤزلر ائشیده‌جکسینیزکی داها بیر باشقاسینا سؤیله‌مکدن چکینه‌جکسینیز. "قاسملو"نون رهبرلیگی ایله "حزب دئموکرات کردستان" و اونون لعنت‌لیک پیشمرگه‌لری سایین قالا و چئوره کندلرینده یوزلرجه دینج آذربایجانلی‌نی قتله یئتیردیلرو چوخ تاسوف کی او ایللرده اؤلنلرین لیسته‌لری هله بو گونه کیمی هر هانکی بیر اٌرقان طرفیندن بیر یئره ییغیلماییب دیر. کئشکه قارداش اولاسایدیق، او زامان گئجه یاتیب صاباحیسی گون "هاچاسو" دووارلاریندا "درود بر مصطفی هیجری" و بو کیمی شوعارلارا گؤزوموز ساتاشمازدی.

سیزه ائله بیر یورددان سؤز آچیرام کی بوتون دره،دوز، داغ، یاستان، چای، کندو... آدلارینی بیربیرینه وورسانیز بیر تک کوردجه آدینا راستلاشمایاجاقسینیز. اونونلا بئله بیزلره مغول، نه بیلیم عجم دئییب قانیمیزا سوسایان او قوخوموش داغ کئچی‌لری او موردار تئرورچولار، سیزلرین شاهین دژِ کوردستاندا نه ایشینیز وار دئییرلر...! سیزه دردلی سایین قالامدان سؤز آچیرام...

7 مین ایل بوندان اؤنجه دده‌لرینین قوردوغو ان گؤزل و ان زنگین مدنییتین قالینتیلاری ساییلان "قاپان تپه"نی، آجیناجاقلی طالع بو گون دئییشیک دوروما گتیریب چیخارمیشدیر. بو گون قاپان تپه نین زیروه سینده نه سارای وار نه ده تورک بایراغی، سانکی ائلخانلی‌لارین گؤزه‌تن عسگرلری اوره‌گیمیزده داشلاشیبلار، قاپانآ باخاندا. بوغازیمی قهر باسیب ، آجی قهر، آنامین سؤزلری قولاغیما سیرغا دئییل ان گوجلو دهشت دیر، جانیما اوتورور ."قاپان تپه‌یه گئتمه‌یین آمان دیر، مؤعتادلار سیزه زیان یئتیره بیله‌رلر" و یا" آخشام دوشنده، اورالاردا گزمه‌یین ، مؤعتادلارین کیرلی سورنگ‌لری آیاغیزا باتار"...

سیزه تیریئک(تریاک) و هئروئینین سودان اوجوز اولدوغو بیر شهردن دانیشیرام، بو زهرلری، آریائی‌لرین تؤهفه‌سی آدلاندیرماق چوخ یاخشی اولار. نییه کی اکیب بیچنلری افغان‌لی‌لار، آلیب تیرانزئتینه یاردیمچی اولان قارداشلاری فارسلار و قاچاقچی‌لاری دا عمی‌ـ اوغلانلاری کورد تئورچولاری دیرلار. دوشوننده کی کورد دیلی ایله افغان دیلینین نه قده‌ر بیربیرینه اوخشارلیقلاری وار، دئدییم سؤزه داهادا چوخ اینانیرام.

سایین قالا نین اوره‌گینده هر زامان بیر نیسگیل وارکی، اگر آذربایجان فارس فاشیستلری طرفیندن ایشغال اولماسایدی، بیزیم تاریخی سینیرلاریمیز(مرزهای تاریخی) بلیرلنه‌جک ایدی (معلوم شدن) و او زامان هر داغدان یئنن قوخوموش‌لاری شهرلریمیزه آلمازدیق، باشقا طرفدن بو قده‌ر ایشسیزلیک اولمازدی، چونکو او اینانیر کی او زامان یابانجی تهران دئییل، آنام تبریز منه اییه دوراجاقدی...

ایش‌سیزلیگین خصوصی‌ایله‌ده‌ سایین قالادا تؤره‌تدیگی فلاکت‌لری ایکی اؤنملی یؤندن آچیب دانیشا بیله‌ریک:

هر ایل اونلارجا یئرلی تورک عاییله، ایش‌سیزلیک نده‌نی ایله سایین قالا دان کؤچمک مجبوریتینده قالیرلار. کؤچن عاییله لرین بیر چوخونون یئرـ یوردونو اؤزه‌للیکله‌ده کوردوستان اوستانیندان گلمه کوردلر، ساتین آلیرلار و بئله‌لیکله سایین قالانین جمعییت ترکیبی کوردلرین خئیرینه ده‌ییشییر. آیریجا کؤچن عایییله‌لرین چوخ بؤیوک بؤلومو تهران و فارسیستانا کؤچدویو اوچون، و اورالاردا حاکیم کولتور(فرهنگ) فارسجا اولدوغوندان دولایی همین کؤچمن‌لرین اوشاقلاری و گله‌جک نسیل ایسته‌ر ایسته‌مز فارسلاشماغا محکوم اولور و بئله‌لیکله اوچ دؤرد نسل دئییشدیکدن سونرا همین عاییله‌لرین نوه، نتیجه لری بیلمه‌یه‌رکدن اؤزلرینی فارس کیمی تقدیم ائده‌جکلر و بئله اولدوغوندا فارس فاشیزمینین آذربایجانلی‌لارا قارشی آسئمیلاسیون پوروژه‌لری یوزه‌یوز ، غالیب گلجک‌دیر.

ایکینجی بؤیوک فلاکت، یوخسوللوغا و ایش‌سیزلیگه قاتلاشیب اؤز شهرلری و یوردلارینی ترک ائتمه‌ینلرین یاخاسینی توتور. یوخسوللوغون تؤره‌تدیگی آغیر پیسیکولوژیک ائتگی‌نین نتیجه سینده(تاثیر شدید روحی) اینسانلار اومودسوزلوغا قاپیلیرلار. بو اومودسوزلوق یاشامین آخیشینی دوردورماق ایسته‌ییر، ائله بو زامان دیر کی چوخلاری اویوشدوروجو مادده لرینین(آریائی‌لرین تؤهفه‌سی) قاپیسینی چالیرلار. بو گئدیشده وئردییمیز زیان‌لار تکجه میللتیمیزین خصوصی ایله ده گنج‌کوتله‌سینین پوتانسییئل گوجونون ایتیریلمه‌سی‌ سینیرلی قالمیر، اوبیری یاندان ایسه اویوشدوروجو ساتیشیندان مالی دوروملاری گئت گئده داهادا یاخشی‌لاشان کورد قاچاقچی‌لارینین، تاریخی تورپاقلاریمیزا اولان تاماه دیشلری داهادا آرتیق ایتیلیر، بو او دئمک دیرکی بیر یاندان دا بیزیم اویوشدوروجو قوللانیمینا آلیشانلار اینسانلاریمیز(معتادان به مواد مخدر) کورد تئرورچولارینین داهادا چوخ قودوزلاشمالاریندا پایلاری اولور.

سؤزومون سونوندا دئمک ایسته‌ییرم یوخاریدا ایشاره ائتدیگیم بوتون بو پروبلئم‌لر باتی آذربایجانین باشقا شهرلرینده‌ده حیس اولونور، آنجاق تیکان تپه(تکاب) نین دورومو سایین قالا‌ایله موقاییسه‌ده هئچ ده اوره‌ک آچان دئییل.

سیزه سایین قالامدان، ایستی سالام‌لار گؤنده‌ریرم، کرکوک قوخولو سایین قالامدان، چاناق قالا غئیرتلی سایین قالامدان.

غدار حاکیم‌له پینه‌چینین ناغیلی

گونلرین ترس بیرگونو چوخ اوزاقلاردا غریبه بیر اؤلکه وار ایدی. او اؤلکه‌نین باشچی‌سی ان غدار حاکیم‌لرین اوزونو آغارداجاق قده‌ر غدار ایدی. آز دئییم دوز دئییم، میللتین قانینی شیشه‌یه توتموشدو.

گونلرین بیرینده هر کسین اولدوغو کیمی یوخسول، آما بیرآزجا دلی‌قانلی بیر پینه‌چی جانینی اوووجونا آلیب، اؤزونو حاکیمه چاتدیرار. پینه‌چی، حاکیمدن خزینه‌سینین آغزینی آزدا اولموش اولسا آچماسینی ایسته‌ر، هرکس آیاق یالین گزیر، منیم ده کی یاشماغا الیم هئچ قیزمیر دئییر، پینه‌چی.

سن دئمه حاکیمده ائله بو آنی گؤزله‌ییرمیش!. حاکیمین بویوروغو ایله یالتاق جلادلار، زاواللی پینه‌چینین آغزینی حاق سؤز دانیشدیغی اوچون تیکیرلر!!!.

داها سونرالار هر یانا ، الله‌دان سونرا هئچ کسین اولمادیغی یئرلره بیله، اعلان داغیدیلدی. " بو آندان اعتیبارن، ائولرینیزین ایچه‌‌ریسی‌ده داخیل اولماقلا، هئچ بیر یئرده،هئچ بیر کسین ،دانیشماغا هئچ بیر حاققی یوخدور...! دانیشان هر بیر کسه، پینه‌چی‌یه کسیلن جزانین تایی، یادا داها دهشتلی بیر جزا طرزی کسیله‌جک‌دیر!. حؤکم الله اوغلو الله یعنی جناب حاکیمین حؤکمو دور!." یازیلمیشدی اعلان لاردا.

گونلر آجیدا اولسا کئچیردی. بیر گون پینه‌چی اوغلو پینه‌چی یئنی بیر فیکیر اورتایا قویار، هامی بگنه‌ر، اونلار داراشارلار کاغیذ ـ قلم آلارلار. سؤزلرینی دانیشماق‌لا دئییل یازماق لا بیرـ بیرلرینه چاتدیرارلار.

گونلر اؤز آخاری ایله کئچر، هرکس آنجاق یازار و اوخویار، چوخ کئچمه‌دن اوخوماغا آییردیقلاری واخت، ایستر ـ ایستمه‌ز آرتار. گؤرونولمزلر بیر یاندا قالسین، گؤرونن چوخ شئ‌لر دئییشر. کیتابلارین ساتیشی آرتار، یاییم ائولری آچیلار. بیر چوخ یئنی ایش مرکزلری یارانار. میللتین کئچینه‌جگی آز دا اولسا اوزه دوشر.

ایللر اؤتوشر، آغاجلار چیچک وئره‌ر، قوش‌لار یووا قوروب بالا چیخارار. بیزیم اؤلکه‌ده‌ده چوخ دئییشیک‌لیک‌لر اوز وئره‌ر. نئجه‌ده باجاریقلی یازیچی‌لار اورتایا چیخارلار. بئله‌ده قالماز، ایناندیریم سیزلری کی اوشاقدان بؤیوگه هامینین بئینی تپ ـ چئویر اولار. آنجاق یاساق‌لانمیش دانیشیقلاردان محروم قالان اوشاق‌لار، آنادیللرینی کیتاب‌لار لا اؤیره‌نه‌رلر.بو چوخ اوزوجو دور. اوشاق‌لاردا دویغو آخساقلیغی یارانار، حسرت قالدیقلاری آنا دیللرینین دانیشیق فورماسینا اولان سئوگی لری اونلارین کؤنلونده هر گئچن گون داهادا آرتار.

آنجاق یالتاق لار اوخوماز لار، بو دؤنه‌ده اینسانلیغی، میللتینی و چوخ شئی‌لری بیر قارین یئمه‌گه ساتارلار.

گئده‌رک دئییشن دورومدان راضی قالمایان همین یالتاق‌لار، کاغیذ ـ قلمین سئحیرکار قووه‌لره مالیک اولدوغونو بیر تهر دوشونوب، دؤردونوده اوستونه قویوب حاکیمین قولاغینا پیچیلدارلار.

گون باتاندا یئنی قرارلارین وئریلمه‌سی ایله اورتایا چیخان یاساقلامالار، داغیدیلمیش اعلان لار لا میللته چاتدیریلار. " صاباح گون چیخاندان اعتیبارن کاغیذـ قلم و کیتاب داشیماق، همیده یازیب اوخوماق ، الله اوغولو الله یعنی جناب حاکیمه اهانت سانیلاجاق دیر و بئله‌جه گوناها ال بولایان هر کسه ان آزی اؤلوم جزاسی وئریله‌جک دیر. " !!!

حاکیم جنابلاری!!! چوخ شئی‌لرین دئییشدیگیندن خبرسیز ایدی. او اینانیردی کی هر شئی، اونون ایسته‌دیگی کیمی اولاجاق دیر.

گون چیخدی. گونلر اؤتدو. گونلر، هفته‌لر و آیلار کئچدی. میللتین ایراده‌سی سارسیلمادی. یاساقلامالارین ایجرا اولونماسی ائرته‌لندی،وعده‌وئریلن گونلر گلیب چاتدی، اؤلکه‌ده هئچ نه دئییشیلمه‌دی، هر هانکی بیر یالتاق ویا جلاد، میللتین ایراده‌سینی اؤنله‌یه‌جک گوجو، اؤزونده حیسس ائتمیردی. اؤلوم‌ هده‌سی بیله، میللتین کیتاب‌ا اولان دوشگونلوگون اونلاردان آلا بیلمه‌میشدی، اوسته‌لیک هامی دانیشیردی. اینسانلار، زوراکی حاکیمییته دئییل، یالنیز اینسانلیغا یاراشار یاسالارا بویون اَییردیلر و اؤزگورجه یاشاماغین باهاسینی نه اولورسا اولسون وئرمگه حاضیرلانمیشدیلار.

حاکیم، اؤلکه‌ده باش وئرنلری ائشیدرـ ائشیدمز، قورخویا دوشدو، شاشقین حاکیم تلم ـ تله‌سیک اؤزونو سارایین ایچری قالاسینا چاتدیردی. ایچه‌ری گیریب قاپینیدا برک ـ برک باغلاتدیردی. جانیندان سویق تر آخیردی. قورخودان نه ائده‌جگینی بیلمیردی. دوروب یئنی‌دن اوتورودو. چوخ کئچمدی کی باشی دؤندو، گؤزلری قارالدی و دیغیرلانیب ائله اورداجا اؤلدو.

بئله‌جه میللت قورتولوشـآ چاتدی. اوشاقلار دیل آچدی ، وار نعمت باشلاریندان آشدی ـ داشدی و هامی اؤز آرزوسونا چاتدی.

آلا قاراقا یوواسینا یئتدی،بیزیم ناغیل ایسه ائله بورداجا بیتدی. اوکی قالدی یالتاق لارا، اونلاردا گئتدی بیزیم ناغیلین زیبیل قابیسینا.

چاغداش تبریزلی

12‏/10‏/2008

اؤلومون بیر آددیملیغیندا

چاغداش تبریزلی

 01.09.2008

سونونجو قارانلیغین همن آردیندان، زامان دایانماغا باشلادی؛ دایاندی وگؤزلریمین اؤنونده یئنی بیر دونیا جانلاندی. بورادا هامی باشینا دؤیور.

ائله گؤرونور کی منده باشقالاری کیمی ایسته‌مدن بو دونیایه توللانمیشام. هر یان گؤزومه تانیش گلیر؛ بو بؤیوک باشاری دیر. آنلامیشام، بورا واختی ایله بویا باشا چاتدیغیم یوردوم دور. بونجا دئییشیکلیک لره معروض قالمیش یوردومو تانیماماق، قیناماغا یول آچمیر.

بورادا سئوگی ایتیب. بورادا بوز ساتیلیر پئیرلانتا یئرینه. آنالار آغلاییر، آتالارـ سا سیقاری باغ وورور سیقارا، بورادا.

کیچیجیک بیر اوشاغی یئنیجه توپراغا تاپشیرمیش یاسلی بیر یولچوـ سوروسونه یاخینلاشیرام. اینانیلماز دیر. یاخینلاشادیقجا بیرـ بیر محو اولورلار. بیرجه آناسی قالیر.

- آنا بورایا، سیزلره، نه اولوب ؟

- بوتون باغلاریمیز قورویوب، اکین یئرلریمیز سه دوزلاغلیق لارا دؤنوشوب...

یولا دوشورم، یئریدیکجه، بورالی اولورام، سانکی چتین‌لیک‌لر باشماق لاریمی دله‌رک آیاق دامارلاریمدان دیرماشیب، اؤزونو اوره‌گیمه چاتدیریر.

هر نه بیزیم علیه‌یمیزه ایشله‌ییر، داغلار، گونش،یئل بیرده‌کی اؤلوم‌له چکیش‌ده اولان چای‌لاریمز.

آنالار هر گون چوخ گئج‌‌دن آیاغا قالخیر، دوز سوپورورلر حیط ـ باجادان و بئله‌جه نه آتماق، نده‌کی اوتماق اولان یئنی آمما چوخ یوروجو بیر گونون آجی حئکایه‌سین یئنی‌دن تئکرارلاییرلار.

دوز، واختی‌ایله آدی سایقی ایله آنیلاردی ، ایندی ایسه یئرـ گویو بورویوب دور، اوسته‌لیک دوغورودوغو فلاکت‌لر له، دوز آدی گلنده آنجاق نیفرت روحوموزو اویادیر.

بو آرادا اسن یئل‌لر آنجاق دوزون داها چوخ یاییلماسینا یاردیم ائدیر. دئییلن ‌لره گؤره بو فلاکت، یوردوموزون باتی‌سیندا یئرآلمیش آدلی ـ سانلی بیر  شورگؤلون قوروماسی ایله باشلانمیش دیر.

اوز گتیرمیشیک گئجه یاشامینا ، قارانلیق دوشنده سئوینیریک چونکو داها  دوز گؤرمه‌یه‌جه ییک ، هر یئری دوز گؤتوروب دور، واختیندا لوکس آرابا آلیب ائویمیزین دئکوراسییونون دئیشدیرمک‌له اوغراشیردیق، هله اونوتمامیشام "آمان‌دیر گؤل قورویور ها، بیر ایش گؤرمه‌میز لازیم دیر!" دئینلری اله سالمیشدیق.

او گون کی ایگیدلیک‌لر ایچرن ناغیل‌لاریمیزی اونوتدوق، یامان گونوموزه خوش گلدین دئدیک. ایندی ایسه گره‌ک ناغیل‌لاریمیزدا، واختی ایله یوردوموزدا گؤرونن یئشیل‌لیک‌دن، اکین‌ساحه‌لریندن، آخارچایلاردان، آیازلی گئجه‌لردن، برکت‌لی باغلاریمزدان سؤز آچاق...

اوزلشدیگیمیز اینسانلاردا دری خسته‌لیک توتمایانینا راستلاشماق اولمور، ایندی هامی بیرلشه‌ بیلیر، ایندی یوز مین‌لرجه اینسانی بیر یئرده گؤرمک اولور. ان سون اومودوز ساییلان بیرـ ایکی بولاق قالیب دیر، هامی جوموب اورایا، اورتایا چیخان سوسوزلوغو اؤده‌مه‌ین بولاق‌لارین باشیندا ننه‌ـ بالانی گؤزله‌میر،هرکس تئز سویا چاتسین دئیه او بیریسی ایله داوا دالاشا گیریر.

گؤلده دوشرگه سالماق اوچون بورالارا گلمیش آنجاق گؤلون قوروماسی ایله اوزله‌شن یورغون ـ آرقین کؤچری قوشلاری، حالال ـ حارامینا باخمادان اوولاییب یئییریک. دوزلاق چووغانی نین کؤتوگو ایله ده پالتارلاریمزی یووروق، شورا لکه‌لری پالتارلاریمیزین بزه‌گینه چئوریلیب‌دیر.

یاغان یاغیش‌لار هر یانا سپه‌لنمیش دوزلاری یوواراق،  دوزلو سولاری آغاجلارین کؤکونه چاتدیرار و بئله‌جه ان سیمیتن آغاجلاری بیله قورودوب محو ائدر. ائله بونا گؤره‌دیر کی یاغیشین یاغماماسی اوچون دوعالار ائدیلیر، یاغیش یاغمایان هر آیین سونو دا بو بؤیوک شانس اوچون قوربالیق وئریلیر.

اؤلومون قاشی می، گؤزو مو اولار؟ بورادا هر شئ اؤلموش دورومدا دیر. آرتیق کیل ـ کؤچه‌می توپلاماغیم گره‌کیر...

 ***

گونش چوخدان اویانیب دیر، من اؤز ایراده‌م له یاتاغیمدان قالخیرام، پنجه‌رمین اوتایندا ماوی گؤی وار، حاجی لئیلک‌لر، ارسین‌بوغاز[1]لار و فیلامینقولار هاراسا کؤچورلر، سانکی گوج آلیب لار. سرین بیر یئل اسیر و سئوینج گتیریر، دئمک یاشاییرام، اومود دوغولور ایچمده.

تلاش در جهت احياي درياچه اورمي 

فراخوان "جمعيت دفاع از ميراث فرهنگي و طبيعي آذربايجان جنوبي "

 امروز وضعيت بحراني درياچه اورميه و خشك شدن تدريجي آن به حدي جدي شده است كه اكثر رسانه ها و كارشناسان دولتي و رسمي نيز به آن عكس العمل نشان داده و سعي دارند با اين عمل اتهام احمال كاري عمدي در اين مورد را از دوش حكومت برداشته و موضوع را مربوط به مسائل "اقليمي و قضا و قدر" منوط نمايند . 

اولويت دفاع از "ميراث فرهنگي و طبيعي" آذربايجان اكنون، نجات "درياچه اورميه" است

درياچه اورميه به عنوان بزرگترين درياچه آذربايجان و ايران، و دومين درياچه بزرگ شور جهان، يكي از مهمترين مناطق زيست محيطي و گردشگري منطقه بوده و و زيبايي خاصي را به اين ناحيه از آذربايجان بخشيده است .

درياچه اورميه كه بين دو استان آذربايجان شرقي و غربي قرار داشته و داراي ذخاير مناسبي از مواد معدني و نمك است كه در صورت استفاده مناسب ، به يكي از بزرگترين مكان هاي اقتصادي و پول آور منطقه تبديل شده و با توجه به پتانسيل هاي "صنعت گردشگري" ويژه آن، درياچه اورميه مي تواند در بهبود معيشت مردم موثر واقع گردد.

اين درياچه شكفت آور اكنون به دليل اقدامات عمدي و پيش بيني شده از جمله:

· "كاهش ورودي رودخانه هاي تامين كننده آب اين درياچه به دليل احداث سدهاي مختلف بدون در نظر گرفتن تاثير آن در آينده درياچه اورميه"

· "احداث ميانگذر شهيد كلانتري بر روي اين درياچه" (كه عمري به بلنداي عمر نوح پيدا كرده است ؟؟؟ )

و همچنين كم آبي و خشكسالي در چند سال اخير و ... در معرض مرگ سريع قرارگرفته و روزهاي آخر زندگيش را تجربه مي كند. 

بر كسي پنهان نيست و مطبوعات و رسانه ها و كارشناسان و حتي مقامات دولتي نيز به كرات در مورد جدي بودن خطر "مرگ اين درياچه شگفتي ها" و نيز تبعات اين معضل بزرگ از جمله : "خطرات زيست محيطي و و انساني " آن و نيز صدمات شديد "اقتصادي و كشاورزي" كه در صورت خشك شدن اين درياچه و ايجاد كوير نمك در منطقه به و جود آمده و باعث نابودي مزارع و مراتع اطراف درياچه خواهد گشت، هشدار داده اند . 

بحث نابودي و مرگ درياچه اورميه تا حدي بحراني است كه حتي كارشناسان حكومتي نيز در صورت ادامه اين روند بيرحمانه نابودي كامل درياچه اورميه را در بهترين حالي تا "ده سال ديگر" دانسته و حاد بودن مسئله تا حدي است كه "سازمان ملل" نيز براي كمك به نجات اين درياچه زيبا اعلام آمادگي كرده است .

اين پيش زمينه ها حاكي از خطر بسيار دردناكي است كه آينده و هستي آذربايجان ما را تهديد مي كند( چرا كه در صورت نابودي محيط زيست و طبيعت زيباي آذربايجان ما ، ديگر سرزميني براي" مبارزه در راه آن" وجود نخواهد داشت) اهميت اين مسئله متاسفانه در ديد و باور اكثر فعالين حركت ملي آذربايجان در مقايسه با ساير موضوعات و از جمله "پايمال شدن حقوق بشر" و "مسئله زندانيان سياسي" و برخي از مسائل غير ضروري و جنگ قدرت، در مرتبه هاي پايين تر قرار گرفته و در برخي موارد هيچ اهميت و ارجحيتي براي آن قائل نيستيم ، گويا اينكه وظيفه دفاع از اين ميراث ملي بر دوش دولت مردان شووينيست و عمال خود فروخته آنها قرار گرفته است .

اين در حاليست كه تاريخ به ما نشان داده كه آپارتاپد فارس علارقم تبليغات و رجزنامه خواندن در اين گونه موارد و آن هم براي تبرعه شدن در افكار عمومي ، هيچ علاقه اي به دنبال كردن اين موضوعات نداشته كه در عمل نيز، علت اساسي به وجود آمدن اين تخريب ها و نابودي ها خود اين حكومت و برنامه هاي عمدي آن بوده است . چرا كه در غير اينصورت چگونه مسئله "خشك شدن موقتي و فصلي زاينده رود اصفهان" به موضوع و بحران ملي تبديل شده و دولت با صرف هزينه هاي هنگفت و ميلياردي از خشك شدن حتي چند ماهه اين رودخانه جلوگيري كرده و حتي موضوع را به مجامع جهاني نيز مي كشاند ؟؟؟؟

پس بر كسي پوشيده نيست كه در صورت عدم توجه كافي به اين موضوع از سوي مردم و فعالين ملي آذربايجان ، هيچ كس و هيچ دولتي و مجمعي به اين مسئله توجه نكرده و اين بار نيز ملت آذربايجان در اين مسئله تنها بوده و در صورتي كه ما نسبت به اين موضوع به موقع عكس العمل نشان ندهيم ، تبعات نابودكننده موضوع گريبانگير خود ما خواهد شد .

پس بسيار ضروري به نظر مي رسد كه مجموعه فعالان "حركت ملي آذربايجان" و تمامي تشكيلات هاي فعال در آن ، به اين معضل بسيار حاد و حياتي به مانند، تمامي مشكلات و دردهاي ملت آذربايجان نگريسته و نسبت به آن رويكرد مناسبي اتخاذ كرده و از تمامي پتانسيل ها و امكانات خود و گروه شان ، براي اقدام در جهت آگاه كردن افكار عمومي آذربايجان و جهان نسبت به جدي بودن مرگ درياچه اروميه و تبعات شديد " اقتصادي ، محيط زيستي، كشاورزي و ..." اين قتل ناجوانمردانه ، استفاده كرده و از تمامي همت خود براي تلاش در "زنده نگاهداشتن" اين تاريخ مواج آذربايجان بهره بجويند .

حال تاكيد عمده و ويژه در اين خصوص بي شك متوجه، تمامي گرداندگان رسانه ها ي ديداري و شنيداري و مطبوعات مكتوب و الكترونيكي "حركت ملي آذربايجان" است . مديران تلويزيون و راديوههاي هويت طلب آذربايجان و نيز، وبسايتها و وبلاگهاي و نشريات مختلف و با نگرشها و ايدولوژي هاي گوناگون و با وابسته گيهاي حزبي و تشكيلاتي متعدد و نيز مستقل مي توانند در آگاه سازي عمومي در اين مورد و رساندن ناله "درياچه اورميه" به گوش مجامع جهاني فعال در زمينه "محيط زيست" و حقوق بشر نقش موثري ايفاء كنند .

با توجه به اينكه تلاش براي نجات اين ميراث گرانقدر آذربايجان ، وظيفه تمامي ملت آذربايجان با هر فكر و منشي است، احزاب بزرگ و تاثير گذار حركت ملي در خارج و نيز تمامي تشكيلات هاي فعال داخل و خارج با هر هدف و برنامه اي مي توانند رسالت خود را در اين مورد به اجرا گذاشته و به جاي درگير شدن با هم بر سر مسائل انحرافي و بي ثمر ، با اعتلاف و همبستگي با هم براي تحت فشار قرار دادن حكومت آپارتايدي ايران در جهت اقدامات موثر براي رسيدگي به وضعيت "اين تنها درياچه بزرگ آذربايجان" تلاش كرده و از پتانسيل هاي جامعه جهاني در اين مورد استفاده كنند .

لذا " جمعيت دفاع از ميراث فرهنگي و طبيعي آذربايجان جنوبي " كه تنها در جهت اطلاع رساني در مورد وضعيت آثار تاريخي و طبيعي آذربايجان جنوبي و تلاش براي پاسداشت اين" اسناد هويت مان" ايجاد گشته است . اينك مهمترين ميراث فرهنگي و طبيعي در خطر آذربايجان را مسئله "خشك شدن سريع درياچه اوروميه" دانسته و الويت خود را در جهت اقدامات عملي براي نجات اين " درياچه زيبا و باشگوه آذربايجان" قرار داده و براي توقيق در اين راه به همفكري و اقدامات هماهنگ تمامي فعالان حركت ملي و عموم ملت آذربايجان نياز ضروري دارد.

در اين خصوص "جمعيت ارك قالاسي" ، مجموعه اقدامات زير را در جهت اطلاع ملت آذربايجان براي همفكري و تصميم نهايي براي اقدامات آتي در جهت احياي مجدد "درياچه اوروميه" و فشار به دولت در اين مورد ارائه داده و از يكا يك ملت آذربايجان كه "دلي در گروء خاك و آب اين سرزمين مقدس" داشته و آرزوي سرفرازي آن را دارند ، تقاضا دارد پيشنهادات و نظرات خود را در مورد اين اقدامات و نيز ساير تلاش ها، از طريق "وبلاگ ارك قالاسي" با ما در ميان گذاشته و تا با اتخاذ يك تصميم مناسب و موثر در راه خروش دوباره "اوروي گولي" قدمي برداريم .

اقدامات پيشنهادي در زمينه تلاش براي نجات درياچه اوروميه: 

1- تجمع در مقابل ادارات كل "محيط زيست" استانهاي آذربايجان شرقي و غربي در يك روز مشخص، واعتراض به تفاوتي مسئولان به وضعيت دردناك درياچه اورميه 

2- نامگذاري يك روز در سال به نام "اورومي گولي" و تجمع سراسري در درياچه اورميه، در جهت نشان دادن اهميت آينده اين درياچه براي ملت آذربايجان

3- نوشتن نامه هاي سرگشاده به مسئولان و مقامات اصلي نظام، جهت گوش زد كردن وضعيت بحراني درياچه اورميه و لزوم اقدام در جهت حل اين معضل خطرناك

4- ارائه، داد نامه به سازمان ملل و ساير ارگانهاي جهاني مرتبط در جهت وارد شدن به موضوع و فشار به مقامات ايران در مورد نجات عملي درياچه اورميه

5- تاسيس وبسايت اختصاصي در "مورد احياي درياچه اورميه" و سازماندهي اقدامات موثر از اين رسانه  

منتظر پيشنهادات و نظرات شما در مورد فراخوان هستيم

" جمعيت دفاع از ميراث فرهنگي و طبيعي آذربايجان جنوبي "

" ارك قالاسي "

" www.arkqalasi. blogfa.com "

"به اميد تلاطم دوباره امواج درياچه اورميه و آزادي ملت آذربايجان"

کورد ـ تئروریست‌لرینین سایین قالاـ‌ دا (شاهین‌دژ) یوروتدوکلری قورخونج سالدیریلار

چاغداش تبریزلی

2008.06.08

بیلدگینیزکیمی گونئی آزربایجان‌نین باتی(غربی) حیصه‌لرینی یئرلی آزربایجانلیلاردان تمیزله‌ییب، کوردلرین اورالارا یئرلشدیرمه‌سی، یئنی اورتایا چیخمیش بیر پروژه دئییل، بو سویوق سوی‌قیریمی گئرچکلشدیرمگه چالیشان تئروریست‌لر بو یولدا هر تورلو جئنایت لره قول آتمیشلار.

سایین قالانی (شاهین‌دژ) قورخویا ساریب آیریجا کورد تئروریست‌لرینین چیرکین اوزلرینی ایفشا ائده‌جک یئنی اویون، تانینمایان کیشی‌لر طرفیندن کیرلی اینه(آمپول)لرله سیویل اینسانلارا سالدیریلار دیر.

سایین قالانین (شاهین‌دژ) جنوب حیصه‌لرینی اله کئچیرمیش کوردلر، اوزون ایللردن بری، شهرین هر یئرینه سوخولماق ایسته‌دیکلری مغلوبیت‌لری ایله سونوجلانسادا آنجاق سون ایللرده اونلارین بو شهرده اؤزلرینه مخصوص بیر سنی مچید تیکملری، اوسته‌لیک اورادا داها چوخ لوببی‌چیلیک له اوغراشدیقلاری سایین قالا‌لی‌لاری دوشوندورموش‌دور.

آرتیق نئچه ایلدیر کی "آمان‌دیر کؤرپه اوشاقلاری اؤزباشینا ائشیگه چیخارتمایین، اوغورلایارلار..." دئیه، بو شهرده بئله بیر قورخو ایله یاشاماق بیر وردیشه چئویریلمیشدیر.

اوغورلانان اوشاقلاری داغلاردا یئتیشدیریب، کود پئشمرگه و یا گئریللا لارینا دؤنوشدورمه‌گین نه قدر دوز اولوب اولمادیغی بیر یاندا قالسین، شهرین چوخونلوغونو اولوشدوران تورک‌لری سارسیدیجی بیر قورخویا سالیب دیر. بئله خبرلردن ائتگی‌لنیب شهری ترک ائدن‌لرین ده ساییسی گوندن گونه آرتماقدادیر.

هله اوشاق اوغورلوغون آلوو یاتمادان، سون گونلرده شهرین قالابلالیق(پررفت‌و آمد) یئرلرینده گزیب دولاشانلارین قوللارینا و کوره‌کلرینه خبرسیز کیرلی(آلوده) اینه اوجلاری و یا آمپول‌لاری باتیریب قاچانلار قروپونون، بو شهرده تاپیلماسی خبری قورشون کیمی بوتون شهرده آچیلدی.ضرر گؤرموشلرین قانلارینی اورمیه شهرینه گؤندردیکدن سونرا، اونلارین قانلاریندا ائیدز(HIV ) و هئپاتیتB  تاپیلدیغینین خبری بوتون سایین قالانی تیتره‌تدی. قورخونون نه‌درجه‌ده اولدوغونو چوخلارینین گره‌کلی ایشلری اوسادا بئله، ائولردن چیخماماقلارینا قرار وئدیکلریندن دوشنمک مومکون‌دور.

مسله‌نین ان ایلگینج یئری ده، هله ده غربی آزربایجانین هئچ بیر رسمی اورقانی بو مساله‌نین چؤزولمه‌سی ایستیقامتینده هر هانسی بیر جهد گؤسترمه‌مه‌سینده‌دیر.

توتالیم کی بوتون بونلار یایقین ـ سؤیله‌نتیسی(شایعه)دیر. او زامان سایین قالا‌لی لارین بونجا قورخوب، چوخلارینین"آرتیق بو شهری ترک ائتمه‌نین زامانی گلمیش‌دیر" دئیه دوشونمه‌لرینه کیم‌لر یول آچمیشلار؟

کیم لر سایین قالانین چوخونلوغونو(اکثریت) اولوشدوران تورک‌لرین بو شهردن کؤچمه‌لریندن فایدالانیر؟

چاغداش تبریزلی

(24.05.08)

مساله‌نی اورتایا چیخارتمازدان اؤنجه اوشاقلیغیمدا یاخیندان شاهید اولدوغوم بیر اولایی(حادیثه‌نی) سؤیله‌مک تام یئرینده‌جه اولار.

اؤز آرامیزدا کئچیریلن اوشاقلار آراسی اویونلاردا، "توحید" آدلی بیر اوشاغی حددیندن آرتیق اؤلگون و چیرکین اولدوغونا گؤره، توحید جنازه آدی وئره‌رک، اونو اؤز ایچیمیزدن دیشلاییردیق. اوشاقلیق سوره‌میز بیته‌نه قده‌ر، اونو بو یاپیشدیرما آدلا سسله‌ییردیک. آنجاق ایلکین گونلرده اونون قارشی‌دورماماسی  بیر آز دا اودو آلیشدیریردی؛ چوخ آز بیر زاماندا اؤزونو بیزلره قاتماق نیتی ایله " توحید جنازه‌نی‌ده اوینادین" دئیه بیر یالواریش ایچریسینده سانکی یاپیشدیرما آدینی سسله‌مکده هئچ بیر زورلوق چکمیردی، زامان سووشور و اؤز آدینا اینانیردی، داها سونرالار اؤزو بیزلردن داها چوخ یاپیشدیرما آدینی چکمکدن ذؤوق آلیردی.

بینابی سووشموش و باتی آذربایجان سینیرلارینا گیردیگیمیزده یولون اوستونده تیکیلی بینالارین دووارلارینداکی رئکلاملار(تبلیغات) دئییشیر: "فرش آریا بافت کردستان" ، "فرش نجفیان کردستان" ، "فرش نفیس کردستان"و ... کی بوتون بو دووار یازمالارین "کردستان" حیسه‌سی آیری بیر یازی‌ـ‌شکیلینده(فونت) یازیلیب دیر.

آدینی چکدیگیم یازیلار ایری اؤلچوده بوتون بیناب،قوشاچای،سایین قالا،تیکان تپه(تکاب) شهرلرین بیری بیرینه باغلایان یوللارینی اله آلیب دیر. بو سؤزده رئکلام(تبلیغ) یازیلارینین، بول بول گؤزه چارپماسی بیزیکدیریجی دیر و اینانیلماز درجه‌ده پیسیکولوژیک ائتگی‌‌لر بوراخماقدادیر.

آدینی چکدیگیم شهرلرین دیشیندا (خاریجینده) کی یوللاری سووشان‌لارین بیر دقیقه ده گؤزونه ان آز بیر "کوردستان" یازیسی ساتاشیر.

عجبا سنندج و کیرمانشاهی بوراخیب، نده‌ن آذربایجان شهرلرینده، بو سؤزده رئکلام‌لاری همیده گئنیش چاپدا یازماغی اویغون گؤروب‌لر؟!

 بو یوللاری سووشان، طرفسیز و مساله‌دن خبرسیز بیر اینسان، اؤزوده نه کورد و نه ده تورک اولان بیریسیندن، "گؤزونوزه یول بویو هر شئی‌دن داها چوخ نه ساتاشدی؟" دئیه سوروشدوغوموزدا، شوبهه‌سیز کی "کوردوستان" سؤزونو جاواب اولاراق آلمیش اولاجاغیق. بو چوخ اوزوجو و آیریجا دیققت‌چکیجی دیر. اصلینده او بویدا و او گئنیشلیکده یازیلمیش اولان یازیلاری گؤروب‌ده "کوردوستان" آدینین بئیین‌لرده جانلانماماسی غئیر عادی دیر.

ایران یاسالاری ایله بونون قارشیسین آلماق چوخ راحات دیر. هر یئر ده اولدوغو کیمی ایراندا دا اؤزه‌ل بینالارین دووارلاری، اییه لرینین ایذینی اولمادان رئکلام یازماق اوچون قوللانیلماز.

اونون اوچون ده بو شهرلرین میللی فعاللاری گره‌ک مساله‌نی بیر دفعه‌لیک اورتادان قالدیریب و آذربایجان شهرلرینین اوستونه یاپیشدیریلمیش یابانجی‌ آدلارین رئکلام دان داها چوخ سیاسی آغیرلیق داشیدیغینین فرقینده اولالار.